Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
199.3K
Қаралым
172
Орташа
Сұрыптау:
Әр астың өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр астың өз орны бар деген мақал әр нәрсенің, әр істің, әр адамның да өз реті мен лайықты орны бола...
Ана сүтін ақтамағанды ешкім жақтамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың ақ сүтін ақтау — баланың ең басты парызы екенін білдіреді. Ана баланы дүниеге әкел...
Қараша үйден ханша шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарапайым, жұпыны үйден де ханшайымдай инабатты, көрікті, ақылды қыз...
Атты қамшымен айдама, жеммен айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, жалпы тіршілік иесін де күшпен емес, ықыласпен, дұрыс күтіммен баулу керек ек...
Кәрі де бір, бала да бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адам да, бала да бірдей адам, екеуін де менсінбей қарауға болмайд...
Мал баққа өспейді, бапқа өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың өздігінен іріленіп, көбейіп кетпейтінін айтады. Яғни мал өсіру үшін тек бар болу ж...
Жүректің жолы ыстық,
Білектің жолы суық.
Білектің жолы суық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істің нәтижесін күшпен емес, ниет пен жүрек жылуымен жасау керек екенін меңзейді....
Шешесі бар жетімнің басында
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ана мейірімінің, аналық қамқорлықтың қандай қымбат екенін көрсетеді. Тура мағынасында, ше...
Жақсы әйел -
Жігіттің жақсы қылар жаманын,
Ұшқыр қылар шабанын.
Жаман әйел -
Жігіттің тайдырады табанын,
Тар қылады заманын.
Жігіттің жақсы қылар жаманын,
Ұшқыр қылар шабанын.
Жаман әйел -
Жігіттің тайдырады табанын,
Тар қылады заманын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасындағы әйелдің ер азаматтың өміріне, мінезіне, ісіне қатты әсер ететінін айтады. Жақ...
Нау жүрген жерде дау жүреді.
**Негізгі мағынасы** Нау жүрген жерде дау жүреді деген мақал бір істің басында берекесіздік, ретсіздік, ұрыс-керіс көп б...
Адал еңбек аздырмас,
Сұмдық бойды жаздырмас.
Сұмдық бойды жаздырмас.
**Негізгі мағынасы** Адал еңбек адамды төмендетпейді, қайта өсіреді, абыройын арттырады. Ал сұмдық, қулық-сұмдық, арам ж...
Ишанға қол бермеген,
Шайтанға жол береді.
Шайтанға жол береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам рухани тәрбие мен дұрыс жолды уақытында қабылдамаса, теріс ықпалға тез еріп кететіні...
Жетім қозы емеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: анасыз қалған жетім қозы еміп, тоя алмайды, өйткені оны бағап-қағып, ба...
Алтынды еріте білмеген күл етеді,
Жібекті түте білмеген жүн етеді.
Жібекті түте білмеген жүн етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алтынды дұрыс балқыта алмасаң, ол құнды күйінде қалмай, пайдасыз күлге...
Әйелді жаман десең, анаң соның ішінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелге орынсыз тіл тигізбеуді ескертеді. Тура мағынасында: біреудің әйелін жамандасаң, өз...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.