Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
199.3K
Қаралым
172
Орташа
Сұрыптау:
Баланың ата-анаға қарызы көп.
**Негізгі мағынасы** Баланың ата-анаға қарызы көп деген сөз — бала өмірге келіп, өсіп-өнуі үшін ата-ананың еңбегі, қамқо...
Дастарқан басында отырып,
Қонақ аяғын көсілмес.
Қонақ аяғын көсілмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ адамның дастарқан басында өзін ұстай білуі керек екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Шебер болар бала бармағынан,
Кісі болар бала кісілігінен танылады.
Кісі болар бала кісілігінен танылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ертең қандай адам болатыны оның бүгінгі мінезі мен іс-әрекетінен байқалатынын айт...
Өнегенің өрісі кең.
**Негізгі мағынасы** «Өнегенің өрісі кең» деген мақал жақсы тәрбиенің, үлгілі істің әсері өте ауқымды екенін білдіреді....
Оқымаған бір бала -
Оқыған екі бала.
Оқыған екі бала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімнің адамның ой-өрісін кеңейтетінін, ақыл-ес пен тәжірибені арттыратынын айтады. Тура...
Ақсақалды ауыл азбас.
**Негізгі мағынасы** «Ақсақалды ауыл азбас» деген мақал ауылдың, елдің берекесі сыйлы ақсақалдың сөзіне, ақылына, тәрби...
Қорықпас келін қой басынан қорқады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қатты жүректі емес, үрейшіл келін тіпті қойдың басынан да қорқа...
Көргені бар көргенін істейді,
Көргені жоқ ойына келгенін істейді.
Көргені жоқ ойына келгенін істейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тәрбиесі мен көрген өнегесінің өмірдегі шешуші рөлін айтады. Тәжірибе көрген, жақ...
Баланың өзі туғандай,
Келіннің өзі келгендей.
Келіннің өзі келгендей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал келіннің жаңа шаңыраққа бөтенсімей, өз үйіндей көріп, сыйластықпен сіңісіп кеткенін білді...
Ат болатын құлынның,
Мүшесінен белгілі.
Мүшесінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік, мықты ат болар құлынның дене бітімі, аяқ алысы, шабысы, жалпы...
Жақсының жолы - жарық күн.
**Негізгі мағынасы** «Жақсының жолы - жарық күн» деген мақал жақсы адамның ісі де, өмірі де айналасына нұр шашады деген...
Жаманды жаман дей берме,
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз айта бермеуді, біреуді бетіне басып мақтап не даттауда абай болуды е...
Қызға бергісіз қатын бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кейбір әйелдер қыздай нәзік, көрікті, ибалы, ұқыпты болып келеді деген...
Емнің алды - еңбек.
**Негізгі мағынасы** «Емнің алды - еңбек» деген мақал адамға шипа, жеңілдік, сергектік ең алдымен қимыл-қозғалыс пен тын...
Әр астың өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр астың өз орны бар деген мақал әр нәрсенің, әр істің, әр адамның да өз реті мен лайықты орны бола...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.