Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
314.6K
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы жерге жатсаң,
Жақсы-жақсы түс көресің;
Жаман жерге жатсаң,
Жаман-жаман түс көресің.
Жақсы-жақсы түс көресің;
Жаман жерге жатсаң,
Жаман-жаман түс көресің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қай жерде жатса, соған сай түс көруі мүмкін деген байқаудан туған...
Тегі жаман тойда:
Тонымды бер! - дер.
Тонымды бер! - дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мінезі жаман, пиғылы дұрыс емес адам той сияқты қуанышты ортада да өз пайдасын ғана ойлай...
Бір адамға қадірің жүрмесе,
Екі адамға күлкі боларсың.
Екі адамға күлкі боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадір-қасиеті, сөзі мен ісі ортада бағаланса ғана орны бар екенін білдіреді. Егер...
Тәуіптің жақсысы,
Ауруға ауру қоспағаны.
Ауруға ауру қоспағаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы тәуіп науқасты емдегенде оның халін ауырлатып жібермейді, қайта ж...
Аталы жетім - арсыз жетім,
Аналы жетім - ерке жетім.
Аналы жетім - ерке жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетімдіктің екі түрлі халін салыстырады. Әкесі жоқ бала өмірде сүйеніштен, бағыттан айыры...
Еңбектің наны тәтті,
Емшектің сүті тәтті.
Емшектің сүті тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз еңбегімен тапқан несібе әрқашан ең қымбат, ең дәмді болатынын айтады. Тура мағы...
Үйленгенше өз ұлын,
Үйленген соң кісі ұлы.
Үйленген соң кісі ұлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл баланың үйленгенге дейін өз әке-шешесінің жанында ерке, еркін жүретінін, ал үйленгенне...
Ат болатын құлынның,
Мүшесінен белгілі.
Мүшесінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік, мықты ат болар құлынның дене бітімі, аяқ алысы, шабысы, жалпы...
Отқа барған қатынның
Отыз ауыз сөзі бар.
Отыз ауыз сөзі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел адамның бір іске кіріскенде сөзді көп айтып, ойын тез-тез жеткізетін, кейде қажетте...
Көпті сөкпе, асты төкпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көпшілікті орынсыз жамандама, әрі берілген ас-ауқатты рәсуа етпе деген өсиет айтады. Тура...
Көп ойласаң дана боласың,
Көп ойнасаң бала боласың.
Көп ойнасаң бала боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойлануға, салмақты болуға үндейді. Көп ойлаған кісі істің мәнін аңғарып, ұсақ-түйе...
Жеті атасын білмеген - мұртуд.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз тегін, ата-бабасының шежіресін білуі керек деген ойды білдіреді. Жеті атасын біл...
Қыдырма, қыдырмаға сыдырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз қыдырудан, мақсатсыз жүріп-тұрудан сақтандырады. «Қыдырма» дегені — босқа...
Көз бен қол - көңілдің жалшысы.
**Негізгі мағынасы** «Көз бен қол - көңілдің жалшысы» деген мақал адамның ішкі қалауы мен ниеті ең алдымен көзі мен қол...
Сорлы жерге аңбас шөп шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құнары аз, сорланған жерге өсімдік дұрыс өне қоймайды, ондай топырақта...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.