Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Дос бергенінің тісіне қарама.
Дос сүйгенінің түсіне қарама.
Дос сүйгенінің түсіне қарама.
**Негізгі мағынасы** Досың берген сыйдың құнын ұсақ-түйек кемшілігіне қарап кемітпе деген ой айтылады. «Тісіне қарама» д...
Атың шабан болса -
дүниенің азабы,
Алғаның жаман болса -
бұл дүниенің тозағы,
Балаң жаман болса -
көрінгеннің мазағы.
дүниенің азабы,
Алғаның жаман болса -
бұл дүниенің тозағы,
Балаң жаман болса -
көрінгеннің мазағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өміріндегі үш ауыртпалықты қатар көрсетеді: шабысы баяу, жарамсыз ат — жол азабы;...
Түздегі май құсса, үйдегі қан құсады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртта, түзде орын алған бір қиындықтың, ысырап пен жауапсыз әрекеттің салдары үй ішіне а...
Оңар бала топқа үйір,
Оңбас бала жоққа үйір.
Оңбас бала жоққа үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесіне үлкен мән береді. Тура мағынасында, жақсы бала көптің ортас...
Қатты қаңтар болмай,
Су-теңіз тоңбайды,
Қатын шайпау болмай,
Ер жалғыз үй қонбайды.
Су-теңіз тоңбайды,
Қатын шайпау болмай,
Ер жалғыз үй қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыс қатты болмаса, су мен теңіз толық қатпайды; ал отбасында әйелдің мі...
Үлкеннің ауырлығы кішіге түседі.
**Негізгі мағынасы** Үлкен адамның жауапкершілігі, уайымы, ісі көп болғандықтан, оның салмағы көбіне кішіге де тиеді. Яғ...
Досыңның үйі - өз үйің,
Досыңның сыйы - өз сыйың.
Досыңның сыйы - өз сыйың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шынайы достықтың тереңдігін көрсетеді. Досыңа барғанда оның үйін бөтен жер деп емес, өз ү...
Қайғы шеккен жігіттің шерін,
Не бала сүю, не лашын шүю тарқатады.
Не бала сүю, не лашын шүю тарқатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің жан жарасын, ішкі мұңын басатын екі күшті нәрсе бар екенін айтады: бірі — бала с...
Аймақ құты - ақсақал,
Ауыл құты - бәйбіше.
Ауыл құты - бәйбіше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір аймақтың берекесі мен қадірі ақсақалға байланысты, ал ауылдың ырысы...
Түйе тұзға келер,
Күйеу қызға келер.
Күйеу қызға келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе тұзды жерге тартылып келеді, ал күйеу қалыңдығын, яғни қыз жағын к...
Сүюдің көркі - теңінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал махаббаттың да, сыйластықтың да өз орнында болғаны әдемі екенін білдіреді. Тура мағынасын...
Татулық - байлық.
**Негізгі мағынасы** «Татулық - байлық» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, өйткені мұнда байлық ақша мен дүние емес, ада...
Қатын ашуланса қазан қайнатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ашуланған әйел үйдегі тірлікті қыздырып, қазанын қайнатып, шаруаны тезд...
Жігіт көзімен қыз таңда
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көзімен қыз таңда» деген мақал қызды сыртқы көрінісіне емес, жігіттің ой-парасаты, талғамы,...
Үлкен қызыңды бермесең де,
Кіші қызыңа ризамын.
Кіші қызыңа ризамын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің үлкен қызын алуға ниеттенген адам, ол болмаса да, кіші қызын...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.