Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.1K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Қонақты сөзбен тойғыза алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа тек жылы сөз айтып қою жеткіліксіз екенін білдіреді. Қазақ ұғымында қонақты құрме...
Қыздан туған қияқсыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баладан тараған ұрпақ та өз тегінен ажырамайтынын, ана жағынан келген қасиет пен міне...
Біздің үйде де қонақтың ырыздығы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге келген қонаққа арналған несібе, дәм-тұз сол үйде де бар деген сөз...
Жігіт жақсы болса, нағашысын сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тегі мен ортасын оның мінезі арқылы тануға болатынын білдіреді. Егер жігіттің өзі...
Ыштан көйлек болмайды кигенменен,
Жаман қатын болмайды сүйгенменен.
Жаман қатын болмайды сүйгенменен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені кигенмен, оның шынайы болмысы өзгермейді; сол сияқты адамды...
Беретін кісі келгенде,
Бес қайнайды қазаным.
Бес қайнайды қазаным.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал беруге, қонақ күтуге немесе үлкен іске дайындалған адам келгенде, үй иесінің астығы да, а...
Екі әйелі бардың дауы үйінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі әйел алған адамның үйінде дау-дамай, келіспеушілік көп болатынын меңзейді. Тура мағын...
Қой мыңға жетсе,
Кереге басынан бас кетпейді.
Кереге басынан бас кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың саны қанша көбейсе де, керегенің басынан бас кетпейді, яғни үй...
Төркін десе, қыз төзбейді,
Тұз десе, түйе төзбейді.
Тұз десе, түйе төзбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал алыста жүрген жанның өз еліне, төркініне тартатынын білдіреді. Қыз бала өз төркінін сағын...
Бір қатын сылаумен қатын,
Бір қатын қынаумен қатын,
Бір қатын сынаумен қатын.
Бір қатын қынаумен қатын,
Бір қатын сынаумен қатын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің, келіннің не жардың мінезі мен болмысы әртүрлі жолмен қалыптасатынын аңғартады. Т...
Асыл әйел - әрі еркек, әрі қатын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асыл, ақылды, қайратты әйелдің отбасындағы орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынада о...
Үндеместе пәле бар, отбасында шала бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі құбылысты ескертеді: біріншісі — орынсыз үндемей, ішке бүгіп жүрген адамда бел...
Ананың көңілі қызында,
Қызының көңілі қызылда.
Қызының көңілі қызылда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың жүрегі әрқашан өз қызын ойлап, соның амандығы мен абыройын тілейтінін білдіреді. Т...
Жөке жамылған әкеден,
Туырлық жамылған бала дәметеді.
Туырлық жамылған бала дәметеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй ішіндегі киімі жұпыны, жағдайы төмен әкенің баласы да сондай тұрмыс...
Жомарт жоқтығын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Жомарт адам қолындағысын қимағанмен, оны біреуге көрсетіп, дабыра қылмайды. Тіпті жағдайы шамалы бо...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.