Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.4K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Кәріге құрмет - балаға міндет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкенді сыйлау мен кішіні тәрбиелеудің бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Қарт а...
Қараша үйден ханша шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарапайым, жұпыны үйден де ханшайымдай инабатты, көрікті, ақылды қыз...
Ердің жақсысы елімен ойласады,
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер-азамат пен әйелдің ең жақсы қасиеті — жеке басының қамын ғана емес, отбасы мен елдің м...
Сиыр су ішкенде бұзау мұз жалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сиыр су ішкенде, бұзау оның жанында мұз жалап күнелтеді. Астарлы мағына...
Көңіл кең болса,
үйдің тарлығы білінбес.
үйдің тарлығы білінбес.
**Негізгі мағынасы** Көңілі кең, пейілі ақ адам бар жерде үйдің тарлығы да, тұрмыстың қиындығы да онша сезілмейді. Яғни...
Баланың ата-анаға қарызы көп.
**Негізгі мағынасы** Баланың ата-анаға қарызы көп деген сөз — бала өмірге келіп, өсіп-өнуі үшін ата-ананың еңбегі, қамқо...
Елді қорғайтын - ерлер,
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің амандығы мен бүтіндігі ер азаматтардың қорған болуына байланысты екенін айтады. Бір...
Абыройды ақ отау жапты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында «ақ отау» — жаңа түскен келіннің шаңырағы, яғни отбасының жаңа бейнес...
Ері жоқ әйел - ескегі жоқ қайық,
Әйелі жоқ еркек - ауыздығы жоқ ат.
Әйелі жоқ еркек - ауыздығы жоқ ат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер мен әйелдің бір-бірін толықтырып тұратынын айтады. Тура мағынасында ескегі жоқ қайық с...
Құмға сиген білінбес,
Қызға берген көрінбес.
Қызға берген көрінбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құмға құйылған су көзге түспей тез сіңіп кетеді, ал қызға берілген мал-...
Құда болдым дедің бе,
Құйрық-бауыр жедің бе?
Құйрық-бауыр жедің бе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың жай ғана сөз емес, екі әулеттің арасындағы берік келісім, сыйластық пен жауапк...
Дәулет есіктен, бала бесіктен кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ырыс-береке, дәулет үйге есік арқылы кіреді, ал бала бесіктен өсіп-өн...
Жаман ерден жайдағым жақсы,
Жаман қатыннан бойдағым жақсы.
Жаман қатыннан бойдағым жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, сенімсіз ерден немесе ұрысқақ, берекесіз әйелден, тіпті...
Бабасы еккенді баласы орады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ата егіп кеткен егінді кейін оның баласы орып алады. Астарлы мағынасы...
Жақсы әйел -
Жігіттің жақсы қылар жаманын,
Ұшқыр қылар шабанын.
Жаман әйел -
Жігіттің тайдырады табанын,
Тар қылады заманын.
Жігіттің жақсы қылар жаманын,
Ұшқыр қылар шабанын.
Жаман әйел -
Жігіттің тайдырады табанын,
Тар қылады заманын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасындағы әйелдің ер азаматтың өміріне, мінезіне, ісіне қатты әсер ететінін айтады. Жақ...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.