Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.5K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Күзгі күннің көзіне қызыңды қой,
Көктемнің күніне келініңді қой.
Көктемнің күніне келініңді қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күздің жайлы, жұмсақ күнінде қызды дала жұмысына, ал көктемнің қарбала...
Отыз ұлың болса да, орны бөлек,
Қырық қызың болса да, қылығымен.
Қырық қызың болса да, қылығымен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орны әртүрлі, бірақ екеуінің де қадірі ерекше екенін білдіреді....
Қонақ «тоймадым» демес, «соймадың» дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақжай халықтың мінезін танытады. Қонақ тойып кетсе де, үй иесіне тікелей «аз бердің» д...
Әділсіз болса, би оңбас,
Әйелсіз болса, үй оңбас.
Әйелсіз болса, үй оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: би әділ болмаса, ел ісі түзелмейді, өйткені би — дауды...
Қазан асылса, тамақ пісер,
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазан отқа асылса, ішіндегі ас піседі, яғни тамақ дайын болады. Астар...
Жігітке жар қымбат,
Намыс пен ар қымбат.
Намыс пен ар қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіт үшін өмірдегі ең қымбат құндылықтарды көрсетеді. Тура мағынасында, жігітке сүйікті...
Бала таппаған қатыннан
Лақтаған ешкі артық.
Лақтаған ешкі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала көтермеген әйелден лақтаған ешкі артық деген ой. Астарлы мағынасы...
Қызға бергісіз қатын бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кейбір әйелдер қыздай нәзік, көрікті, ибалы, ұқыпты болып келеді деген...
Жаман бала ата-анасын қинайды,
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
Баланың жақсысы ата-анасын сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі мен тәрбиесі ата-анаға тікелей әсер ететінін айтады. Жаман бала өз қылығым...
Тар есік, тар босаға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйдің есігі мен босағасы тар, яғни кіріп-шығуға қолайсыз дегенді білді...
Екі қатын алғанның құлағы тынбас,
Есекке мінгеннің аяғы тынбас.
Есекке мінгеннің аяғы тынбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үйдің шаруасын қатар ұстап, екі әйелге бірдей көңіл бөлу оңай емес екенін астарлайды....
Ағайынның көңілі сәл нәрседен қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың көңілі өте нәзік болатынын білдіреді. Яғни жақын адамдар бір-бірінен үлке...
Жаңа енші алғанмен
Үш жылға дейін көрші болма.
Үш жылға дейін көрші болма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаңа көшіп келген, енші бөліп жеке шыққан адам бірден бөтенсіп, өз бетімен кетуге асықпа...
Ағайынның ұрысы - торқаның жыртысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың арасындағы реніш пен ұрыстың түпкілікті жаулық емес екенін білдіреді. «Аға...
Қызығын көрмеген малдан не пайда,
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қызығын, берекесін көрмеген малдың пайдасы жоқ деген сөз. Астарлы мағы...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.