Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
394.8K
Қаралым
237
Орташа
Сұрыптау:
Іші кеткеннің арты білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсенің іші босап, қуаты азайса, оның салдары артынан білінеді. Ас...
Молдадан хат қалады,
Жақсыдан зат қалады.
Жақсыдан зат қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның артында қалатын ізі туралы айтады. Тура мағынасында молдадан жазу, сауат, хат-қағ...
Жұрт жаманға қалды,
Жүк тайлаққа қалды.
Жүк тайлаққа қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ел ішіндегі ауыр, қадірсіз шаруа жүк көтеруге әлі келмейтін тайлаққа қ...
Бұлақ басынан тұнады.
**Негізгі мағынасы** «Бұлақ басынан тұнады» деген мақалдың тура мағынасы — бұлақтың суы бастауынан мөлдір болса, төмен...
Сөзге құлықсыздың көңілі тұрақсыз.
**Негізгі мағынасы** Сөзге құлықсыз адам ақылдасуға, тыңдауға, ой бөлісуге зауқы жоқ кісі дегенді білдіреді. Мұндай адам...
Жабу жауыннан сақтайды,
Жады жауырдан сақтайды.
Жады жауырдан сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үстіңдегі жабу адамды жауыннан қорғайды, ал жауыр болған жерді әлсін-әл...
Отбасының жанжалы,
Қанбай ішкен шайдан туады.
Ауыр жолдың азабы,
Артар атан, нардан туады.
Қанбай ішкен шайдан туады.
Ауыр жолдың азабы,
Артар атан, нардан туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі ұрыс-керіс көбіне үлкен себептен емес, ұсақ-түйек нәрседен басталатынын м...
Өзі сұранғаннан сарқыт дәметпе.
**Негізгі мағынасы** Өзі сұрап алған нәрседен, не өз еркімен кіріскен істен артық сый, қосымша пайда күтпе деген ой айты...
Адалбақан ашасыз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Адалбақан ашасыз болмайды деген сөздің тура мағынасы — адалбақанның, яғни киім ілетін ағаш тұғырдың...
Қисық отырсаң да, түзу сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзіне адал, шыншыл болуын талап етеді. Тіпті өзіңнің хал-жағдайың, тұрқың, орнық...
Азансыз молда болса да,
Қазансыз қатын болмайды.
Қазансыз қатын болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі, ел ішіндегі тұрмыстың өз тәртібі болатынын білдіреді. Тура мағынасында: молд...
Құдайға сенемін деп жолыңнан қалма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сенім мен әрекетті қатар ұстауға шақырады. Тура мағынасы — Құдайға сену жақсы, бі...
Мойынға байланған кәрі жілік.
**Негізгі мағынасы** «Мойынға байланған кәрі жілік» деген мақал бір істің адамға жүк болып жабысуын, шешуі қиын күйге а...
Қашарыңда қашарсың,
Туарыңда сасарсың.
Туарыңда сасарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына іс түскенде оның алдын ала ойлап, сақтанбай қалса, қиын сәтте абдырап қала...
Басы қисайған түйе мал болмайды.
**Негізгі мағынасы** Басы қисайған түйе мал болмайды деген мақалдың тура мағынасы — басы қисық, дене бітімі дұрыс емес т...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.