Көрші туралы 102
Көрші туралы қазақ мақал-мәтелдері: сыйластық, татулық, өзара көмек пен ынтымақтың мәнін ашатын нақыл сөздер.
102
Мақал-мәтел
29.1K
Қаралым
284
Орташа
Сұрыптау:
Жаңа енші алғанмен
Үш жылға дейін көрші болма.
Үш жылға дейін көрші болма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаңа көшіп келген, енші бөліп жеке шыққан адам бірден бөтенсіп, өз бетімен кетуге асықпа...
Иесіне керек болса, көршісі өкпелемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер бір нәрсе не іс иесіне шын керек болса, көршісі оны ренжімей бере...
Ағайынның ұрысы - торқаның жыртысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың арасындағы реніш пен ұрыстың түпкілікті жаулық емес екенін білдіреді. «Аға...
Жақынды жат етсең,
Жатқа күлкі боларсың.
Жатқа күлкі боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзіне ең жақын жандарын — туысын, бауырын, ағайынын немесе сенімді ортасын менсін...
Қонақ аз отырып, көп сынайды.
**Негізгі мағынасы** Қонақ келген адам үй иесінің дастарқанына, мінезіне, сый-құрметіне, қонақ күту тәртібіне бірден бағ...
Ауылы жақын ит қасқырдан қорықпас.
**Негізгі мағынасы** Ауылы жақын ит қасқырдан қорықпас деген мақалдың тура мағынасы — ауылына, иесіне, қорғанына жақын...
Қонағым сен «ет» деме,
Мен «кет» демейін.
Мен «кет» демейін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ пен үй иесінің арасындағы өзара сыйластықты білдіреді. Тура мағынасында, қонақ үй и...
Құс жеткен жеріне қонар,
Қонақ қалаған үйіне қонар.
Қонақ қалаған үйіне қонар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құс қай жерге жетсе, сол жерге қонады; қонақ та өзіне ыңғайлы, көңілі...
Кісі кірмеген үй көрмен тең,
Ішілмеген ас умен тең.
Ішілмеген ас умен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келмеген, адам баспаған үйдің сәні де, берекесі де кем болатынын айтады. Тура мағын...
Жолаушыны сусындатпай бұйымтайын сұрама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жол жүріп келген адамға алдымен су беріп, шөлін қандыр, содан кейін ған...
Бұрынғы қонақ соңғы қонаққа орын берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге келген бұрынғы қонақ кейін келген қонаққа өз орнын беріп, ізет кө...
Қиямет күні қоңсыдан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр, қиын заман туса, ең алдымен қасындағы қоңсыңнан, яғни көршіңнен...
Көрші қадірін не түйе,
Не диірмен қайырады.
Не диірмен қайырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе мен диірмен кейде адамның тұрмыс-тіршілігіне жақын, күнделікті қа...
Шақырылмаған қонаққа шайдан өзге тамақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Шақырылмай, ескертусіз келген қонаққа үй иесі барын түгел жайып салмайды, тек қолындағы жеңіл-желпі...
Қонақ таңдап қонады.
**Негізгі мағынасы** Қонақ таңдап қонады деген мақалдың тура мағынасы — келген кісі өзіне жайлы, көңіліне қонымды үйді,...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Бас жарылса, бөрік ішінде,
Қол сынса, жең ішінде.
Қол сынса, жең ішінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқа шыққан дауды, кемшілік пен жараны өз үйіңнің, өз ортаңның ішінде шеш дегенді білді...
Шақырылмаған қонақ
Сыпырылмаған жерге отырады.
Сыпырылмаған жерге отырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шақырылмай келген қонақ үй иесінің дайындығы жоқ, сыпырылып, тазаланбағ...
Жақыныңды жаттай сыйла,
Жат жанынан түңілсін.
Жат жанынан түңілсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз жақынын, туысы мен танысын жат адамнан кем көрмей, бар ықыласпен сыйлауды үйрет...
«Көрші туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігіндегі көрші ақысы, жақындық, бірлік пен татулықты дәріптейтін даналық қазынасы. Бұл нақылдар көршіні туыстай көріп, күнделікті өмірде сыйластық сақтаудың, қиналғанда жәрдем берудің маңызын ұғындырады.
Категориядағы сөз өрнектері ауыл-қыстақ мәдениетіндегі ортақ жауапкершілік, аманат, ынтымақ секілді ұстанымдарды бейнелейді. Көршімен қарым-қатынасты дұрыс ұстау — береке мен тыныштықтың кепілі екенін еске салып, жас ұрпақты әдепке, мәмілеге және адамгершілікке тәрбиелейді.
Категориядағы сөз өрнектері ауыл-қыстақ мәдениетіндегі ортақ жауапкершілік, аманат, ынтымақ секілді ұстанымдарды бейнелейді. Көршімен қарым-қатынасты дұрыс ұстау — береке мен тыныштықтың кепілі екенін еске салып, жас ұрпақты әдепке, мәмілеге және адамгершілікке тәрбиелейді.