Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
111K
Қаралым
256
Орташа
Сұрыптау:
Бота тайлағымен, ауыл аймағымен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бота өз тайлағымен, ауыл өз аймағымен көркем әрі толық көрінеді. Астар...
Жалғыз шала сәуле болмас,
Жалғыз шырақ тәубе болмас.
Жалғыз шырақ тәубе болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана шала жанған сәуле де, бір ғана шырақ та қараңғылықты толық жа...
Жүзді айдап, бірді жетелеген.
**Негізгі мағынасы** «Жүзді айдап, бірді жетелеген» деген мақал көптің күшін бір мақсатқа жұмылдырып, азды-азға, әлсізд...
Адамға адам керек әрбір жайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға өмірдің кез келген сәтінде басқа адам қажет деген сөз. Астарлы...
Көптің қолы ұзын
**Негізгі мағынасы** «Көптің қолы ұзын» деген мақалдың тура мағынасы — көп адамның күші, мүмкіндігі бір адамның күшінен...
Халық аузына қақпақ қойып болмайды.
**Негізгі мағынасы** Халықтың сөзін, пікірін немесе өсегін толық тоқтатып қою мүмкін емес. Тура мағынасында ауызға қақпа...
Ел жатпай ит тынбас.
**Негізгі мағынасы** «Ел жатпай ит тынбас» деген мақалдың тура мағынасы — ел ұйықтамайынша, ит те тынышталмайды. Астарл...
Кеңескен іс келісер,
Ақылы жақсы бөлісер.
Ақылы жақсы бөлісер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі жеке шешпей, ақылдасып атқарудың пайдасын айтады. Тура мағынасы — кеңескен адам...
Жер шайқалса, төбеге қатер,
Ел шайқалса, төреге қатер.
Ел шайқалса, төреге қатер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жер сілкінсе немесе шайқалса, үйдің ең жоғары бөлігі — төбе қауіпті жағ...
Досыңның тонын тойға ки, қасың көрсін,
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бақыты мен жетістігін көптің көзінше, орнымен көрсетуге болатынын меңзейді. Яғни...
Жалғыз біткен дәулеттің,
Жалғыз айтқан әннің сәні жоқ.
Жалғыз айтқан әннің сәні жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жалғыз шыққан дәулет те, жалғыз орындалған ән де толық әсер бермейді д...
Бастың тазы жастықты былғар,
Тіл қотыры рулы елді былғар.
Тіл қотыры рулы елді былғар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің құдіреті мен тілдің жауапкершілігін ескертеді. Тілмен айтылған орынсыз, ащы, былға...
Бай кісі базарға барса, сұм хабар алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бай адам базарға барса, ол жерден әртүрлі хабар, әңгіме естиді. Астарлы...
Замана айнасы - замандас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның өз дәуірін, заман тынысын жақсы тануы үшін жанындағы замандасы...
Көш бастаған серкесі болмаса да,
ел ішіндегі еркесі.
ел ішіндегі еркесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір елде, бір ортада көшті бастайтын жетекші серке болмаса да, сол іш...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.