Қонақ, қонақжайлылық туралы 132
Қонақ, қонақжайлылық туралы қазақ мақал-мәтелдері — дәстүр, сыйластық пен кеңпейілдікті дәріптейтін даналық сөздер.
132
Мақал-мәтел
28.9K
Қаралым
219
Орташа
Сұрыптау:
Қонағыңның алтынын алма, батасын ал.
**Негізгі мағынасы** Қонақ келгенде одан дүние-мүлік, пайда күтпе, ең бастысы — ақ ниетпен құрметтеп, батасын ал деген с...
Құтты қонақ келсе,
Түйесі өсер.
Құтсыз қонақ келсе,
Үй иесі өлер.
Түйесі өсер.
Құтсыз қонақ келсе,
Үй иесі өлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың үйге әкелетін ырысы мен ықпалы туралы айтады. Тура мағынасында, жақсы, берекелі...
Дастарқан үстінде дұшпан да лос.
**Негізгі мағынасы** «Дастарқан үстінде дұшпан да дос» деген мақал қазақтың қонақжай, кеңпейіл мінезін көрсетеді. Оның...
Қонақтан аяғаның шайтанға бұйырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа дәм-тұзды, құрмет пен ықыласты аямау керек екенін айтады. Қонақты күтпей, сараңды...
Өзі келіп, өзі кеткен қонақтың
Садағасы кетпеймісің.
Садағасы кетпеймісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бетімен келіп, өз еркімен кететін қонаққа тым көп өкпе артуға болмайтынын білдіреді. Т...
Қонағым, өз үйіңді де ойлай отыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақты құрметтей отырып, оның да өз жағдайын, өз үйін, өз шаруасын ұмытпауын ескерткен...
Қонақ қой жемей кетпейді,
Сыйлап құтылғанға жетпейді.
Сыйлап құтылғанға жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күтудің қазақ үшін үлкен міндет әрі құрмет екенін білдіреді. Тура мағынасында, келг...
Қонақ қадірлі болса,
Қазан тез қайнайды.
Қазан тез қайнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақты сыйлап, құрметтей білетін үйде береке мен жылылық мол болатынын білдіреді. Тура м...
Күтпеген қонақ - келімсек
**Негізгі мағынасы** «Күтпеген қонақ - келімсек» деген мақалдың тура мағынасы — алдын ала хабарсыз, аяқ астынан келген...
Сары табақтан сарқыт қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен дастарқаннан, мол табақтан қалған астың бір бөлігін алып қайту....
Құданың дәмі - құйрық-бауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықта, құданың сыбағасы мен сый-кәдесінде берілетін дәмнің орны бөлек екенін білдіре...
Жақсының үйі түссе, күйі түседі,
Жаманның үйі түссе, миы түседі.
Жаманның үйі түссе, миы түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам мен жаман адамның үйіне түскен қонаққа деген қарым-қатынасын салыстырады. Жақс...
Құс жеткен жеріне қонар,
Қонақ қалаған үйіне қонар.
Қонақ қалаған үйіне қонар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құс қай жерге жетсе, сол жерге қонады; қонақ та өзіне ыңғайлы, көңілі...
Қыдырлы қонақ қыдырып келер,
Қыдыры артынан шұбырып келер.
Қыдыры артынан шұбырып келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың тек жай келген адам емес, үйге ырыс, береке, қуаныш ала келетінін білдіреді. Тур...
Жаманды іске шақырма, асқа шақыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман, теріс іске адамды араластырма, ал жақсы, берекелі іске ғана шақыр дегенді білдіред...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
**Негізгі мағынасы** «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымд...
Бұл бөлімде қонақ, қонақ күту және қонақжайлылық туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Қазақ мәдениетінде қонақ — ырыс пен берекенің белгісі, ал қонақжайлық — адамгершілік пен мәрттіктің өлшемі. Сондықтан бұл нақыл сөздер үй иесінің ықыласын, дастарқанның қадірін, сый-құрметтің мәнін терең жеткізеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.
Қонақ туралы мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де кең қолданылады: үлкенді сыйлау, бейтанысқа қамқор болу, сөз мәдениетін сақтау, ынтымақты нығайту сияқты құндылықтарды ұқтырады. Бұл санаттағы даналық ойлар қонақ күтудің әдебі мен жол-жорасын, елдік пен кеңдікті қысқа да нұсқа түрде көрсетеді.