Тоқ қонақты сыйлау оңай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қарны тоқ, яғни тойып отырған қонақты күтудің, сыйлаудың машақаты аз болады. Астарлы мағынасы: тұрмысы түзулі, көңілі орнықты адамға да қызмет ету жеңіл; ал аш, ренжулі не көңілі алаң кісімен тіл табысу, оны разы қылу қиынырақ. Қазақ сөзінде мұнда қонақжайлықтың да, адам көңілінің де нәзік сипаты аңғарылады. Қонақты құрметтеу оңай көрінгенімен, оның көңіл күйін табу әрдайым бірдей жеңіл емес.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тоқ қонақ» — тек тамаққа тойған адам емес, көңілі тыныш, риза, сабырлы жанның бейнесі. «Сыйлау» сөзі қазақы ортадағы құрмет, ізет, қонақ кәде, жылы қабақ көрсету сияқты кең ұғымды білдіреді. Яғни мақал қонақтың қарны тоқ болса, мінезі де жұмсарып, әңгіме-дүкен де жараса түсетінін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды үйге қонақ келгенде немесе жұмыс орнында қонақпен, клиентпен қарым-қатынас жасағанда қолдануға болады. Мысалы, қонаққа дастарқан жайылып, ол риза болып отырса, үй иесі: «Тоқ қонақты сыйлау оңай» деп, әңгіменің де, сыйластықтың да жеңіл өткені туралы айтады.