Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
38.1K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Кәрі де бір, бала да бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адам да, бала да бірдей адам, екеуін де менсінбей қарауға болмайд...
Жақсы адам қартайса - қазына,
Жаман адам қартайса - қазымыр.
Жаман адам қартайса - қазымыр.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның қартайғаны — елге пайдалы, сөзі өтімді, тәжірибесі мол, қадірі артқан қазынамен тең....
Адам өзінен кейінгілерді көріп қартаяды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өзі қартайғанын айналасындағы жасы кіші, кейінгі буынды көргенде а...
Қарсы келсе кәрілік,
Қара нарды шөктірер.
Қара нарды шөктірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарттықтың адамға күш-қуат жағынан үстем келетінін білдіреді. Жастардың қуаты мол болса д...
Алпысқа келген адамның
Алты түрлі реңі.
Айнымайды жылқының
Торысы мен күреңі.
Алты түрлі реңі.
Айнымайды жылқының
Торысы мен күреңі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жасы ұлғайған сайын түрі де, қалпы да өзгеретінін айтады. Тура мағынасында алпыстан...
Өмір қартайса да, көңіл қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жасы ұлғайса да, оның ішкі сезімі, арман-тілегі, өмірге құштарлығ...
Шалдың көзі шалғыш.
**Негізгі мағынасы** «Шалдың көзі шалғыш» деген мақал жасы үлкен адамның көзі қырағы, байқауы мол, көрген-түйгені көп е...
Көңіл қартаймас, көз қартаяр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі жан дүниесі мен сыртқы келбеті әрқашан бірдей қартаймайтынын білдіреді. Тура...
Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер.
**Негізгі мағынасы** Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер деген мақалдың тура мағынасы — қарт, әлсіз ағаш жас, иілгіш а...
Кәрісі кімнің бар болса,
Хаты соның қолында.
Хаты соның қолында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамы бар үйдің, елдің «хаты», яғни сөзі, жолы, жөн-жосығы сол кі...
Аққу құсқа оқ тисе,
Қашатын суға тигізбес.
Ақсүйекке оқ тисе,
Көршісіне білдірмес.
Қашатын суға тигізбес.
Ақсүйекке оқ тисе,
Көршісіне білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның абыройы мен ел ішіндегі беделі туралы айтады. Аққу су құсына жатса да, жараланса...
Шал болғанмен қария болмас,
Шалшық су жиналып дария болмас.
Шалшық су жиналып дария болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасы үлкен болғанының өзі оны міндетті түрде ақылгөй, көреген, сыйлы қария етпейт...
Аймақ құты - ақсақал,
Ауыл құты - бәйбіше.
Ауыл құты - бәйбіше.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір аймақтың берекесі мен қадірі ақсақалға байланысты, ал ауылдың ырысы...
Ескі жұрттың қадірін көшкенде білер,
Қас жақсының қадірін өлгенде білер.
Қас жақсының қадірін өлгенде білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бір нәрсенің немесе бір кісінің шын құнын ол қолынан шыққанда, жо...
Екі сөйлеген қарияның қадірі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі рет сөйлеп, бір айтқанынан өзі қайтатын қарияның сөзі өтпей қалады...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.