Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
46.1K
Қаралым
291
Орташа
Сұрыптау:
Тал таяқ болады,
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың бәрін өзгертіп, әр нәрсенің өз орны мен қадірі бар екенін б...
Кәрісі жоқтың жасы дуана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамдары жоқ үйдің жас адамы дуанаға ұқсайды деген сөз. Астарлы м...
Жас келген сайын жан жақын келеді.
**Негізгі мағынасы** Жас ұлғайған сайын адам өз өмірін көбірек ой елегінен өткізеді, өткенін саралап, жан дүниесіне үңіл...
Толықсып аққан дария - мейірманды қария.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның кемеліне келген, өмір көрген, сөзі мен ісі орныққан шағын дарияға теңейді. Д...
Сегізінде баланың тісі түседі,
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің әр кезеңінің өз сыры, өз міндеті бар екенін білдіреді. Бала кезде тәннің де...
Жастықта жалыны жоқтың,
Қартайғанда тәлімі жоқ.
Қартайғанда тәлімі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі екі кезеңді салыстырады: жастық шақ пен қарттық. Тура мағынасы — жастықта...
Кәрі түйе тапырақтаса, боран болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жасы үлкен, күш-қуаты кеміген түйе аяқтарын ауыр басып, жерді көп тыпы...
Қария тыңдалмаса,
Жігіт шыңдалмайды.
Жігіт шыңдалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарияның ақылы тыңдалмаса, жас ұрпақ дұрыс бағыт алып, өмірдің сабағын толық үйрене алмайды. Бұл ма...
Ұрының өзіне лайық сойылы бар,
Қарттың сөзіне лайық орны бар.
Қарттың сөзіне лайық орны бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамға, әр істің өзіне сай өлшемі бар екенін білдіреді. Тура мағынасында ұрыны жазалай...
Көрінің бәрі өледі,
Жастардың ажалдысы өледі.
Жастардың ажалдысы өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өткінші екенін, өлімнің барша жанға ортақ екенін білдіреді. Бірінші жолдағы ой —...
Қарттың айтқанын істе,
Жастың тапқанын тісте.
Жастың тапқанын тісте.
**Негізгі мағынасы** Қарттың айтқанын істе, жастың тапқанын тісте деген мақал үлкеннің ақылы мен тәжірибесін қадірлеуді...
Күнінде асыл десең де,
Қартайғанда ер жетім.
Қартайғанда ер жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам жас кезінде қадірлі, сүйікті, бағалы көрінсе де, қартайғанда жалғы...
Түйе тайғақ келеді,
Табанынан мөр кетсе.
Кәрі тайғақ келеді,
Екі көзден нұр кетсе.
Табанынан мөр кетсе.
Кәрі тайғақ келеді,
Екі көзден нұр кетсе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, малдың да әлсіреп, әлді күнінен айрылатын шағын салыстырып айтады. Түйе тайға...
Мен де едім сендей ,
Сен де боларсың мендей .
Сен де боларсың мендей .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің өткіншілігін, жас пен кәрінің, бүгінгі күшті мен ертеңгі әлсіздің орнын алм...
Шалдың әні зармен тынады.
**Негізгі мағынасы** «Шалдың әні зармен тынады» деген мақал өмірдің соңғы кезеңі жайлы астарлы ой айтады. Мұндағы тура м...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.