Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
22.5K
Қаралым
142
Орташа
Сұрыптау:
Сегізінде баланың тісі түседі,
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің әр кезеңінің өз сыры, өз міндеті бар екенін білдіреді. Бала кезде тәннің де...
Аз жасаған не білер,
Көп жасаған сол білер.
Көп жасаған сол білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жасы аз, өмір тәжірибесі аз адам көп нәрсені толық біле бермейді, ал ж...
Қарты бар елдің қазынасы бар.
**Негізгі мағынасы** Қарты бар елдің берекесі де, тәжірибесі де мол болады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағынасы — ел...
Атасы өлсе - асқар тауының құлағаны,
Анасы өлсе - ағар бұлағының суалғаны.
Анасы өлсе - ағар бұлағының суалғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана қадірінің теңдессіз екенін білдіреді. Әке не ата — үй ішіне тірек, қорған, бағыт...
Шалдың әні зармен тынады.
**Негізгі мағынасы** «Шалдың әні зармен тынады» деген мақал өмірдің соңғы кезеңі жайлы астарлы ой айтады. Мұндағы тура м...
Кәрі сиыр соқпақшыл,
Кәрі кісі тоқпақшыл.
Кәрі кісі тоқпақшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кәрі адамның да, кәрі малдың да әдеті берік, мінезі қалыптасқан болатынын меңзейді. Тура...
Толықсып аққан дария - мейірманды қария.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның кемеліне келген, өмір көрген, сөзі мен ісі орныққан шағын дарияға теңейді. Д...
Жастық - жалын, кәрілік - құл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде жастық шақтың оттай ыстық, қуатты, жігерлі кезең екенін, ал кәрілік шақт...
Қария тыңдалмаса,
Жігіт шыңдалмайды.
Жігіт шыңдалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарияның ақылы тыңдалмаса, жас ұрпақ дұрыс бағыт алып, өмірдің сабағын толық үйрене алмайды. Бұл ма...
Үлкенді шақыр - асыңа келсін,
Үлкенге күл - басыңа келсін.
Үлкенге күл - басыңа келсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен адамды құрметтеудің маңызын айтады. Тура мағынасында, үйге дастарқан жайғанда жасы...
Ұрының өзіне лайық сойылы бар,
Қарттың сөзіне лайық орны бар.
Қарттың сөзіне лайық орны бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамға, әр істің өзіне сай өлшемі бар екенін білдіреді. Тура мағынасында ұрыны жазалай...
Күлге шөккен кәрі бура.
**Негізгі мағынасы** «Күлге шөккен кәрі бура» — сырттай көргенде әлсіреп, жуасып қалғандай адамды меңзейтін мақал. Тура...
Көп ортасында кәрің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің, яғни жұрттың ішінде жас та емес, кәрі де емес, ақылы толысқан,...
Қартайсаң да өлімді ойлама,
Еліңді ойла.
Еліңді ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қартайған шақта да өз басының қамына ғана берілмей, елінің болашағын ойлауға үндей...
Мен де едім сендей ,
Сен де боларсың мендей .
Сен де боларсың мендей .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің өткіншілігін, жас пен кәрінің, бүгінгі күшті мен ертеңгі әлсіздің орнын алм...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.