Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
159.1K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Бір Құдайға асы болма,
Жұлдыздарға қарсы болма.
Жұлдыздарға қарсы болма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бір Құдайдың алдына асығып, өз тағдырын өзім шешем деп менмендікк...
Берейін десе , Құдайда қазына көп .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: Құдайдың қазынасы көп, яғни Оның беретін ырысы мен несібесі шексіз. Ас...
Аурудың зардабын ауру баққан біледі.
**Негізгі мағынасы** Аурудың не екенін, оның қаншалықты ауыр екенін сол дертті бастан кешкен адам ғана терең түсінеді. Б...
Ұят қашты дегенше,
етегін ашты дей бер.
етегін ашты дей бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ұяттан айырылуы, ар-ожданнан қол үзгені ашықтан-ашық жаман қылыққа барғанымен тең...
Құдай азды-көпті берсе де,
Нығметіне тәубе қыл.
Нығметіне тәубе қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға берілген несібе аз болса да, көп болса да, оған шүкір етіп, разылық таныту керегін...
Арамнан алған түйеден
Адалдан алған түйме артық.
Адалдан алған түйме артық.
**Негізгі мағынасы** Арам жолмен алынған үлкен пайдадан гөрі, адал жолмен келген аз ғана дүниенің қадірі жоғары. Мақал а...
Жүрек дертін Тәңірі де жаза алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүректегі қайғы, шер, мұң сияқты рухани дертті ешбір дәрі де, тіпті Құ...
Ажалда жаңылыс жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Ажалда жаңылыс жоқ» деген мақал адамның ажалы, яғни өлім уақыты Алланың жазуымен болады деген ойд...
Рух пен намыс - егіз.
**Негізгі мағынасы** «Рух пен намыс - егіз» деген мақал адам бойындағы ішкі күш пен ар-намыстың бір-бірінен ажырамайтын...
Ұят деген - тайпа ел.
**Негізгі мағынасы** «Ұят деген - тайпа ел» деген мақал ұяттың адам өміріндегі орны өте биік екенін білдіреді. Мұндағы...
Шайтан сүйгенді Алла сүймейді .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында айтылмайды, астарлы сөз. Мұндағы ой — жамандыққа, азғындыққа, қулық пен...
Әкімге қарсы келме,
Күніңе кемшілік келер,
Молдаға қарсы келме,
Дініңе кемшілік келер.
Күніңе кемшілік келер,
Молдаға қарсы келме,
Дініңе кемшілік келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билік иесіне де, дін жолын ұстанған адамға да орынсыз қарсы келмеуді ескертеді. Тура мағы...
Обал тұрған жерде сауап бар.
**Негізгі мағынасы** Обал тұрған жерде сауап бар деген мақал адамның біреуге жаны ашып, қол ұшын беруі босқа кетпейтінін...
Адалды Құдай табады,
Момынды қайыр табады.
Момынды қайыр табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адал адамды Құдай жарылқайды, момын, кішіпейіл адамға да қайыр-береке ж...
Мол берсең молда да бәйек болады.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — біреуге мол, көп сый-сияпат, пайда не жағдай жасалса, соған қызмет ететін...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.