Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
102K
Қаралым
180
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы да Құдайға керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адам да, оның жасаған игі ісі де Құдай алдында қадірлі деген ойды...
Кешірерсің, кешерсің,
Жетілерсің, жетерсің.
Жетілерсің, жетерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына түскен ауыр сөзді, ренішті немесе өкпені бірден көтеріп кетпей, уақыт өте...
Алла кешірер , аруақ кешірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Алла Тағала кешірімді, пенденің күнәсін кешіруі мүмкін, ал аруақ, яғни...
Ұранға сенбе, Құранға сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалған айқайға, бос сөзге, сыртқы ұранға ермеу керек екенін ескертеді. «Ұран» — к...
Қорықпас Құдайдан да қорықпас.
**Негізгі мағынасы** «Қорықпас Құдайдан да қорықпас» деген мақалдың тура мағынасы — адам Құдайдан именбесе, ешнәрседен...
Хан да Құдайдың құлы.
**Негізгі мағынасы** Хан да Құдайдың құлы деген мақал билігі бар адам да, қарапайым пенде де Жаратушының алдында тең еке...
Пәк пенде пәлесіз.
**Негізгі мағынасы** «Пәк пенде пәлесіз» деген мақалдың тура мағынасы — жүрегі таза, ниеті түзу адам бәле-жалаға көп ұр...
Діннен безсең де, елден безбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дін жолынан алыстауы мүмкін екенін, бірақ туған елінен, жұртынан, халқы мен ортас...
Кеудесі жақсылардың алтын сандық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы, парасатты, өнегелі адамның ішкі дүниесі аса бай екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Ісің ақ болса, Құдай саған жақ.
**Негізгі мағынасы** «Ісің ақ болса, Құдай саған жақ» деген мақал адамның ниеті мен ісі адал болса, түбінде жолы ашылады...
Жомарт жоқтығын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Жомарт адам қолындағысын қимағанмен, оны біреуге көрсетіп, дабыра қылмайды. Тіпті жағдайы шамалы бо...
Құдай құмырсқаға кәрін тіксе , қанат бітіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, өйткені құмырсқаға қанат бітуі табиғаттағы ерекше құбылыс ре...
Атпа, достым, ұларды,
Бұзба тобын олардың,
Тау бұлбұлы солардың,
Мен жырына құмармын.
Бұзба тобын олардың,
Тау бұлбұлы солардың,
Мен жырына құмармын.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдарда ақын табиғаттағы құстарға, әсіресе ұларға қиянат жасамауды өтінеді. Тура мағынасында —...
Шайтанның шатағынан,
Ханның қаһарынан сақтан.
Ханның қаһарынан сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі түрлі қатерден сақ болуға үндейді: біріншісі — шайтанның шатағы, яғни азғыруы...
Арсыздықтың
адамды жеңетін де жері бар.
адамды жеңетін де жері бар.
**Негізгі мағынасы** Арсыздық адамды кейде күшпен емес, ұятсыздық, бетсіздік, әдепсіздік арқылы жеңеді. Яғни адам өз ар-...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.