Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Ашу қысқан адам Аллаға ала көзбен қарайды.
**Негізгі мағынасы** Ашу адамның ақылын тұмандандырып, сабырын жоғалтады. Ашуға берілген жан өз жағдайын дұрыс бағаламай...
Құдайдан қорықпа,
Құдайдан қорықпағаннан қорық.
Құдайдан қорықпағаннан қорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды иманға, ар-ожданға, жауапкершілікке шақырады. Тура мағынада: Құдайдан қорықпау — Ж...
Құдайдың құлы - Мұхаммедтің үмбеті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның Құдайға тәуелді пенде екенін, ал мұсылманның Мұхаммед пайғамбардың үмбетi ретінде...
Жомарт жүрекке иман қонар.
**Негізгі мағынасы** Жомарт жүрек деген — кең пейілді, қолы ашық, өзгенің мұқтажын түсіне білетін адам. Мақалдың тура ма...
Жаманға ас берсең,
Үйіңнен шықпайды.
Өліге ас берсең,
Түсіңнен шықпайды.
Үйіңнен шықпайды.
Өліге ас берсең,
Түсіңнен шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің, ниетінің қандай екенін танып-білудің маңызды екенін аңғартады. Жаман адам...
Мейірім барда мұңдық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — мейірім бар жерде мұң мен қайғы азаяды. Астарлы мағынасы — адам бір-біріне...
Жақсы да Құдайға керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адам да, оның жасаған игі ісі де Құдай алдында қадірлі деген ойды...
Алдау мен өтірік - сұмның ісі.
**Негізгі мағынасы** Алдау мен өтірік айтатын адам — сұм, яғни ниеті бұзық, екіжүзді кісі деген ой айтылады. Мақал тура...
Жамандық қылсаң пәле күт,
Бәріне де зауал бар.
Бәріне де зауал бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жаман іс істесе, оның салдары міндетті түрде болатынын ескертеді. Яғни, біреуге қи...
Істеп салдым бір істі,
Алла оңғарсын бұл істі.
Алла оңғарсын бұл істі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істі бастап, қолынан келгенін істеп болған соң, қалған нәтижесін Жаратқанға...
Аллаға жағайын десең , азаның болсын ,
Қазыға жағайын десең , қазаның болсын.
Қазыға жағайын десең , қазаның болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге ұнау, көңілін табу үшін белгілі бір нәрсең болуы керек деген о...
Құдай бір ұрғанды қос қолдап ұрады .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, астарлы мәні басым. Айтпағы: бір адамға не бір іске Жаратқанның қаһ...
Жарым адам,
Жарым молда,
Жарым мұсылман қиянатшыл.
Жарым молда,
Жарым мұсылман қиянатшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, білімді, не көрнекті көрінгенімен, егер адам қиянатшыл, яғни біреуге зорл...
Ажалды өле ме, ауру өле ме?
**Негізгі мағынасы** «Ажалды өле ме, ауру өле ме?» деген мақал адам өміріндегі өлімнің бір ғана себептен емес, әртүрлі...
Зорсынғанға Құдай бар ,
Сом темір балға бар.
Сом темір балға бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менменсіп, шектен тыс кеуде соққан адамға өмірдің өз таразысы бар екенін ескертеді. «Зорс...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.