Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
159.2K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Арамдықты адалдық жеңеді,
Жамандықты амандық жеңеді.
Жамандықты амандық жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде жамандық пен арам пиғылдың түбі ұзаққа бармайтынын білдіреді. Арамдық істеген адам...
Құдай сұлу етпесе, бәрі бекер,
Опа-далап бүгін жаққан ертең кетер.
Опа-далап бүгін жаққан ертең кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулық пен жалған жылтырдың уақытша екенін айтады. Адамның көркі тек бояу, сән-с...
Зорсынғанға Құдай бар ,
Сом темір балға бар.
Сом темір балға бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менменсіп, шектен тыс кеуде соққан адамға өмірдің өз таразысы бар екенін ескертеді. «Зорс...
Кінәлінің тілі қысқа.
**Негізгі мағынасы** Кінәлі адам көбіне көп сөйлей бермейді, себебі оның ішінде қорқыныш, ұялу, не айтса да әшкере болып...
Шәһит орны жұмақта.
**Негізгі мағынасы** «Шәһит орны жұмақта» деген мақал діндік ұғымға сүйеніп, ел, дін, ар-намыс жолында жанын қиған адам...
Ит арамды,
Тентек Құдайды танымайды.
Тентек Құдайды танымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі тәрбиесі мен мінезіне ишара етеді. Тура мағынасында «арам» нәрсеге үйір, лай...
Адал сөз айнымайды.
**Негізгі мағынасы** Адал сөз айнымайды дегеніміз — шын айтылған, ниеті таза сөз өз мәнін жоғалтпайды, бұрмаланбайды, се...
Тал бесікке түскен жер бесікке де түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам туған шағында бесікке бөленіп, қалай өссе, өмірінің соңында да жер...
Әулие де қасындағысын қолдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тіпті әулие, яғни өте қасиетті, биік рухани деңгейдегі адам да қасында...
Анығын айту - адалдық,
Ала сөйлеу - арамдық.
Ала сөйлеу - арамдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықты тура айту адамның адалдығын көрсететінін, ал сөзді бұрмалап, екіұшты сөйлеу арам...
Достыққа адалдық - рухқа адалдық.
**Негізгі мағынасы** Достыққа адал болу — адамның ішкі жан дүниесіне, ар-ұяты мен рухани тазалығына адал болумен тең. Бұ...
Пәледен машайық қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пәле-қаза, дау-дамай, қиындық сияқты кесірлі нәрседен тіпті машайық та...
Қарны ашқан молданың,
Сәлдесі қалар боқтықта.
Сәлдесі қалар боқтықта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аш адамның ашу-ызасы мен пенделік әлсіздігі күшейсе, бұрынғы абыройы да, сыртқы беделі де...
Күмән иманнан айырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күмән адамды сенімнен алыстатады. Астарлы мағынасы: орынсыз күдік, шүбә...
Соқырдың тілегені - екі көзі.
**Негізгі мағынасы** Соқыр адам үшін ең үлкен тілек — екі көздің көруі. Бұл мақалдың тура мағынасы да, астарлы мағынасы...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.