Зорсынғанға Құдай бар ,
Сом темір балға бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал менменсіп, шектен тыс кеуде соққан адамға өмірдің өз таразысы бар екенін ескертеді. «Зорсынғанға Құдай бар» дегені — өзін басқадан жоғары қою, астамсу ақыры жауапсыз қалмайды, әр іс иесінің алдынан шығады деген ой. Ал «Сом темір балға бар» — қатты, қайсар, илікпейтін нәрсені де соққыға салатын күш табылатынын білдіреді. Яғни, ешкім өзін мүлде мықты, жеңілмейтін санамауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «Құдай» — әділеттің, жоғарғы үкімнің бейнесі. Ол адамды тәкаппарлықтан тежейтін рухани өлшемді білдіреді. «Сом темір» — қаттылық, өркөкіректік, илікпейтін мінез. «Балға» — сол қаттылықты жұмсартатын, түзейтін күш, яғни қарсылық, сынақ, шындықтың соққысы. Образдар арқылы халық «қанша қатайсаң да, бәрібір сені тоқтататын күш бар» дегенді түйіндейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды өзімшіл, өзгені менсінбейтін адамға айтқанда қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкер әріптестерін тыңдамай, өзін ең ақылды санап жүрсе, уақыт өте қателігі ашылып, беделі түседі. Сол кезде осы мақал оның тәкаппарлықтың соңы жақсы болмайтынын еске салады.
Som temir balǵa bar.