Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
159.3K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Зекетсіздің малы арам,
Тілсіздің дауы арам.
Тілсіздің дауы арам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — зекет бермеген малдың берекесі жоқ, ал тілін таппай, сөзге тоқтамайтын...
Менмен бай Құдайға да ауыз салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менмен, тәкаппар, өзін тым жоғары санайтын бай адам туралы айтады. Тура мағынасында, байл...
Қол қолды табар,
Шариғат жолды табар.
Шариғат жолды табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыз қалмай, өзіне лайық серік, тірек немесе бағыт табатынын білдіреді. Тура ма...
Сомсынғанға балға бар,
Қомсынғанға Алла бар.
Қомсынғанға Алла бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өркөкірек болмауға, өз күшіне ғана сеніп шектеліп қалмауға шақырады. Бірінші жолда...
Ашу - ақылдың дұшпаны,
Нәпсі - иманның дұпшаны.
Нәпсі - иманның дұпшаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ашуға ерік бермеуге, нәпсіні тыйып, сабыр мен парасатты жоғары қоюға үндейді. Тура...
Жерде жетім жыласа,
әуеде періште тітіркенеді.
әуеде періште тітіркенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім-жесірге, қорғансыз балаға жасалған қиянаттың өте ауыр екенін білдіреді. Тура мағына...
Дін тазасын ой табар.
**Негізгі мағынасы** «Дін тазасын ой табар» деген мақал адамның иман, сенім, дұрыс жол туралы шынайы түсінігі ойлану, із...
Хан да Құдайдың құлы.
**Негізгі мағынасы** Хан да Құдайдың құлы деген мақал билігі бар адам да, қарапайым пенде де Жаратушының алдында тең еке...
Көңілі ашықтың үні ашық.
**Негізгі мағынасы** Көңілі ашық, ниеті таза, жүрегі кең адам ойын да, сөзін де еркін, анық жеткізеді. Мұнда тура мағын...
Долы кісі пышақ өткізеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашулы, долы адамның сөзі де, ісі де қауіпті болатынын білдіреді. Тура мағынасында «пышақ...
Адал ниет аздырмайды,
Арамдық бойды жаздырмайды.
Арамдық бойды жаздырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тура жолдан тайдырмайтын күш — адал ниет екенін айтады. Егер ойың да, ісің де таза...
Тірі адамның наласынан
Аруақтың наласы жаман .
Аруақтың наласы жаман .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тірі адамның қарғысы мен наласының өте ауыр, қауіпті екенін білдіреді. Адамның көзі тірі...
Отыз күн оразаның бір айты бар,
Әр қылған жақсылықтың бір қайтуы бар.
Әр қылған жақсылықтың бір қайтуы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің өтеуі болатынын айтады. Тура мағынада, оразаның отыз күні өтіп, соңында айт мере...
Аққа зауал жоқ.
**Негізгі мағынасы** Аққа зауал жоқ деген сөз – ақиқат пен адал істің түбі жоғалмайтынын, әділдік ақыры жеңетінін білдір...
Тумақ хақ, өлмек хақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам да, тірі жан да дүниеге келеді, уақыт келгенде өмірден өтеді деге...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.