Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
159.3K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Сараң - саңырау.
**Негізгі мағынасы** «Сараң - саңырау» мақалының тура мағынасы болмайды, ол астарлы сөз. Мұнда сараң адамды саңырауға т...
Бар пәледен ұят сақтайды.
**Негізгі мағынасы** «Бар пәледен ұят сақтайды» деген мақал адамның ар-ұяты оны талай жамандықтан, оғаш қылықтан, теріс...
Жүрегі жомартқа иман қонады,
Қолы жомартқа сұғанақ қонады.
Қолы жомартқа сұғанақ қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жомарттықтың екі қырын салыстырып көрсетеді. Жүрегі жомарт адам — ниеті таза, пейілі кең,...
Нарым қымбат,
Нарымнан арым қымбат.
Нарымнан арым қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «нар» сияқты өте бағалы түліктен де ардың қымбат екенін айту. Астарлы...
Діннен безсең де, елден безбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дін жолынан алыстауы мүмкін екенін, бірақ туған елінен, жұртынан, халқы мен ортас...
Салтын білмеген сауапты түсінбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз халқының салт-дәстүрін, жөн-жоралғысын білмеген адам сауаптың, яғни...
Киелі мал иелі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың киесі, яғни оның өз ырысы, берекесі, қадірі бар деген ой. Астар...
Жақсылық жерде қалмас.
**Негізгі мағынасы** «Жақсылық жерде қалмас» деген мақалдың тура мағынасы — істелген игі іс зая кетпейді, бір кезде өз и...
Ұят бар жерде иман бар.
**Негізгі мағынасы** «Ұят бар жерде иман бар» деген мақал адамның ішкі ар-ожданын, тәрбиесін, адамгершілігін көрсетеді....
Байда пейіл болса,
Кедейде мейір болады.
Кедейде мейір болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның қолында дүние көп болса да, оның пейілі кең болмаса, байлы...
Молданың қылғанын қылма, айтқанын қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзі екі бөлек болуы мүмкін екенін ескертеді. Яғни, біреудің әр қадамын қ...
Қорқақтың бәрі Құдайшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда қорқақ адамды «Құдайшыл» деп атайды, бірақ оның астарында терең мысқыл...
Сопы үгітшіл келеді,
Молда үмітшіл келеді.
Молда үмітшіл келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы бейнесі діндар, уағыз айтқыш адамдардың сөзі көбіне үмітке, жұбанышқа, ақыретке, с...
Әділдіксіз қайыр жоқ.
**Негізгі мағынасы** Әділдік жоқ жерде шын береке де, тұрақты игілік те болмайды. Бұл мақал тура мағынасында бір істің ә...
Ажал Алладан, амалы адамнан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде бәрі өз қолында емес екенін білдіреді. Ажал, яғни өлім — Алланың жазуы,...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.