Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Құдайға жазсаң да, көпке жазба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір ісің сәтсіз болса, оны көпшілікке жариялап, елдің талқысына са...
Үлкен иманды болса,
Кіші ибалы болады.
Кіші ибалы болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің иманы мықты, мінезі таза, сөзі мен ісі өнегелі болса, кіші соны көріп тәрбиелене...
Жерге түскен жетімдікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге, яғни адам арасына түскен жетім балаға ешкім иелік етпейді, ол қ...
Сомсынғанға балға бар,
Қомсынғанға Алла бар.
Қомсынғанға Алла бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өркөкірек болмауға, өз күшіне ғана сеніп шектеліп қалмауға шақырады. Бірінші жолда...
Сопы үгітшіл келеді,
Молда үмітшіл келеді.
Молда үмітшіл келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы бейнесі діндар, уағыз айтқыш адамдардың сөзі көбіне үмітке, жұбанышқа, ақыретке, с...
Ана тілін алмаған - арсыз.
**Негізгі мағынасы** Ана тілін, яғни ананың ақылын, тәрбиесін, өсиетін тыңдамай өскен адам әдептен алыстап, ар-намысын ж...
Баталы құл батар,
Батасыз ұл қатар.
Батасыз ұл қатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: батасы бар адам қиындыққа да төтеп береді, ал батасыз өскен ұл өз жолын...
Пенденің сұрағаны болмайды,
Алланың қалағаны болады.
Алланың қалағаны болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бар тілегі бірден орындала бермейтінін, өмірдің ақыры адам қалауымен емес, Құдайд...
Жан тазарса, жүрек нұрланады.
**Негізгі мағынасы** Жан тазарса, адамның ішкі дүниесі адалдыққа, мейірімге, сабыр мен ізгілікке толады. Мұнда тура мағы...
Құдайдың қарғысына ұшырасаң да,
Халықтың қарғысына ұшырама.
Халықтың қарғысына ұшырама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең ауыр жаза — халықтың қарғысы, яғни көптің наразылығы мен теріс батасы екенін ес...
Ала шапанды молда да бір,
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай бірдей көрінгенімен, ішкі ниеті бұзық, пайдакүнем адамдарға сенбеу керек дегенді...
Адалдық - ардың ісі,
Ауырды көтеру - нардың ісі.
Ауырды көтеру - нардың ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен қасиетті қатар қояды: адалдық пен төзімділік. «Адалдық - ардың ісі» дегені — ад...
Пайда, мақтан, әуесқой - шайтан ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды пайда қуып, орынсыз мақтанға салынып, бос әуестікке ермеуден сақтандырады. Тура ма...
Көп қайда болса, Құдай сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қай жерде көпшілік, халық жиылып отырса, сол жерде Құдайдың назары, бе...
Діні бір дәм береді,
Діні бөлек діңкелетеді.
Діні бөлек діңкелетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір дінге, бір сенімге жақын адамдардың арасы жарасып, бір-біріне қол ұ...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.