Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
45.9K
Қаралым
159
Орташа
Сұрыптау:
Ер жігітке серуен де серуен,
Сергелдең де серуен.
Сергелдең де серуен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің жолы жеңіл де, ауыр да болса, екі жағдайда да сабырын жоғалтпай, көргенін өмі...
Ер есімі ел есінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — елге танылған ер адамның аты халық жадында ұзақ сақталады. Астарлы ма...
Жауға жаның ашымасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жау, дұшпанға аяушылық танытпа, өзіңді де, елді де қорғай біл деген ойды білдіреді. Тура...
Жігіт жанған от болсын,
От болмаса, жоқ болсын.
От болмаса, жоқ болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің өмірде жалындап тұратын, белсенді, қайратты, елге пайдасы тиетін адам болуын қал...
Қыран қазасы қияда.
**Негізгі мағынасы** Қыран — ең биікке самғайтын, еркін де қайратты құс. «Қыран қазасы қияда» деген мақалдың тура мағына...
Әзірет Әлінің қылышы,
Саған да тиер бір ұшы.
Саған да тиер бір ұшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Әзірет Әлінің әйгілі қылышы өте өткір, қуатты қару болған, оның ұшы ти...
От ішінде туған оттан қорықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — оттың ішінде туған жан оттан қорықпайды. Астарлы мағынасы — қиындықты...
Аты аталмаған жігіттен
Аты аталған төбе артық.
Аты аталған төбе артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты аталмай, елге танылмай жүрген жігіттен аты шыққан, жұртқа белгілі т...
Бақ-бақ еткен текені,
Қар жауғанда көр.
Батырсынған жігітті,
Жау келгенде көр.
Қар жауғанда көр.
Батырсынған жігітті,
Жау келгенде көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көпсініп, даурығып жүретін адамның шын бағасы қиын кезде ғана білінетінін айтады....
Оқ жетпес жерге қылыш суырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз қызбалыққа, өз күшінен тыс іске ұмтылмауға шақырады. Тура мағынасында, қыл...
Адалдық - ардың ісі,
Ауырды көтеру - нардың ісі.
Ауырды көтеру - нардың ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен қасиетті қатар қояды: адалдық пен төзімділік. «Адалдық - ардың ісі» дегені — ад...
Жел тұрды десе,
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрдайым дайын, сақ әрі сергек болуға шақырады. Тура мағынада жел тұрса, үйдің бұзы...
Шамасыз батырлық - шарасыз өлім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батылдықтың да шегі болатынын ескертеді. Тура мағынасында, шамадан тыс тәуекелге барып, ө...
Арыстанда бір жігіттің күші,
Қырық жігіттің жүрегі бар.
Қырық жігіттің жүрегі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батырлық пен қайсарлықты дәріптейді. Тура мағынасында арыстандай айбарлы, бір өзі-ақ алпы...
Қорқақтың қатыны болғанша,
Батырдың жесірі бол.
Батырдың жесірі бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қорқақ, жігерсіз еркекке жар болғаннан гөрі, батырдың жесірі болу артық...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Аққу құсқа оқ тисе,
Қанатын суға тигізбес.
Айтулы ерге оқ тисе,
Қиналғанын білдірмес.
Қанатын суға тигізбес.
Айтулы ерге оқ тисе,
Қиналғанын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның қайсарлығын, намысын және төзімін сипаттайды. Аққу жараланса да, қанатын суға...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.