Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
90.8K
Қаралым
316
Орташа
Сұрыптау:
Жауға қойыңды қалдырсаң да,
Сойылыңды қалдырма.
Сойылыңды қалдырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау келгенде малды аман сақтап қалу мүмкін болмаса да, қорғанатын қаруы...
Жалықпаған жауды жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Жалықпай, табандылықпен әрекет еткен адам ақыры мақсатына жетеді. Бұл мақал тура мағынасында да, ас...
Жау артынан жұдырық.
**Негізгі мағынасы** «Жау артынан жұдырық» деген мақал жаумен бетпе-бет келгенде емес, ол кеткен соң қимылдау — кеш, пай...
Сұңқар көптен шығады,
Тұлпар топтан шығады.
Тұлпар топтан шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс сұңқар да, жүйрік ат тұлпар да көптің арасынан дараланып шығ...
Бөрі алатын жігіт бөрігінен белгілі,
Жау алатын жігіт серігінен белгілі.
Жау алатын жігіт серігінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің шын болмысы оның сыртқы сәнінен емес, істегі қайсарлығынан және қасында жүрге...
Не ер болып шық,
Не жер болып шық.
Не жер болып шық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екіұдай күйде қалмай, батыл шешімге келуге үндейді. Тура мағынасында «не ер болып...
Торғайдан қорыққан егін екпейді.
**Негізгі мағынасы** «Торғайдан қорыққан егін екпейді» деген мақалдың тура мағынасы — ұсақ құстың егінге тиетін зиянына...
Тосылмайтын жүйрік,
Шошынбайтын жүрек болмайды.
Шошынбайтын жүрек болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ең жүйрік аттың өзі де тосылып, кібіртіктеп қалуы мүмкін, ал жүрек иес...
Таудай толқын басса да,
Суға батпас қасқалдақ,
Қанша боран соқса да,
Қыран ұшар аспандап.
Суға батпас қасқалдақ,
Қанша боран соқса да,
Қыран ұшар аспандап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қандай ауырлық, қысым, сынақ келсе де, намысы мен қайраты мықты жан еңсесін түсірм...
Жақсы айғыр үйірін қорғайды,
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айғыр өз үйірін сыртқы қауіптен сақтайды, ал бұқа өз болмысын, өз күші...
Ауыр жүкті нар көтереді,
Ауыр қайғыны ер көтереді.
Ауыр қайғыны ер көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда ауыр істің де, ауыр қайғының да салмағын көтере алатын күшті, сабырлы, намысты жандар б...
Тәуекел дария кештіреді.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел еткен адам көп қиындықты жеңіп, көздеген мақсатына жете алады деген ой айтылады. Тура мағын...
Ерінбеген емер,
Қажымаған жеңер.
Қажымаған жеңер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектен қашпаған, табанды адам ақыры өз мақсатына жететінін білдіреді. Тура мағынасында:...
Батырдың бір ісі тентек,
Қорқақтың екі ісі тентек.
Қорқақтың екі ісі тентек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыл адам мен қорқақ адамның іс-әрекетін салыстырады. Батыр кейде асығыстықпен немесе қа...
Ерліктік шарты - өзіне сенгендік.
**Негізгі мағынасы** «Ерліктік шарты - өзіне сенгендік» деген мақал ерлік пен батырлықтың ең басты негізі — адамның өз...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Ерді намыс өлтіреді,
Қоянды қамыс өлтіреді.
Қоянды қамыс өлтіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезін, абырой мен намыстың орнын айтады. «Ерді намыс өлтіреді» дегені — ер жігі...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.