Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
120.2K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Ер - егіз, еңбек - жалғыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің қатардас, серігі көп болғанымен, еңбектің әрдайым бір адамның жеке жауапкерші...
Айға шапқан арыстанның
ашуына болайын,
Жауға шапқан батырдың
тасуына болайын,
Үйде қалған қорқақтың,
сасуына болайын.
ашуына болайын,
Жауға шапқан батырдың
тасуына болайын,
Үйде қалған қорқақтың,
сасуына болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлік пен қайсарлықты мадақтайды. Тура мағынасында айға шапқан арыстан да, жауға шапқан б...
Жетелеген ат аңға жарамайды.
**Негізгі мағынасы** «Жетелеген ат аңға жарамайды» деген мақалдың тура мағынасы — жетектеліп жүрген аттың аңшылыққа ике...
Ерден - сауға, елден - достық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ер жігіттен сұрар сыйлық, көмек не қамқорлық күтеді, ал елден күтері —...
Қашпақ, қумақ - ерге сын,
Көшпек, қонбақ - жерге сын.
Көшпек, қонбақ - жерге сын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону, бір жерден екінші жерге ауысу да, біреуді қуу не қашу да...
Өзге елге ұл болғанша,
Өз еліңе құл бол.
Өз еліңе құл бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елдің қадірін бәрінен биік қояды. Тура мағынасында: басқа жұртта сыйлы, беделді ада...
Ерлік өлім қадірсіз өмірден артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ерлік жолында қаза табу кейде қадірсіз, намыссыз, қорлыққа толы өмір...
Қой еркесі - серке,
Ел еркесі - ер.
Ел еркесі - ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қойды бастап жүретін, бағыт көрсететін серке қалай қымбат болс...
Ел қауымдасса, ер болады,
Ер қауымдасса, ел болады.
Ер қауымдасса, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ел болып, жұрт болып бірігіп әрекет етсе, сол қауымның ішінен қайратты...
Нардан туған жампозға,
Арыса кере сала алмас.
Арыса кере сала алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал текті жерден шыққан, табиғатынан жүйрік, қабілеті зор адамды бірден әлсіретіп, басып таст...
Жолбарыста бір жігіттің жүрегі,
қырық жігіттің күші бар.
қырық жігіттің күші бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолбарыс сияқты айбатты, қайратты жігіттің бойында ерекше күш бар деге...
Түс білмейді, күш біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кей кезде бір істі көп ойлап, түсініп-тексеріп отырғаннан гөрі, күш-қай...
Ақсұңқардың баласы алдына қоймай ас жемес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы тәрбиелі, текті, намысты адамның бала кезінен-ақ өз ұстанымы болатынын білдіреді. Т...
Жердің сәні - егін,
Ердің сәні - білім.
Ердің сәні - білім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің көркі мен қадірі егінмен көрінетінін айтады: жер бос жатса, оның берекесі аз, ал...
Ер туып, жоқ елді бар қыла алмайды,
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды.
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жалғыз туған ер азаматтың күші жетсе де, елсіз жерде үлкен іс бітіре а...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.