Өзге елге ұл болғанша,
Өз еліңе құл бол.
«Өзге елге ұл болғанша, Өз еліңе құл бол.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туған елдің қадірін бәрінен биік қояды. Тура мағынасында: басқа жұртта сыйлы, беделді адам болғанша, өз еліңде қарапайым қызмет атқарсаң да, туған жерден ажырама деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — адамның шынайы абыройы сырттағы атақпен емес, өз жұртына адал еңбек етіп, ел мүддесіне қызмет етуімен өлшенеді. Туған елдің топырағы, салты, тілі мен жұрты адамға рухани тірек болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұл» — бөтен елдің қалаулы азаматы, сыйлы тұлғасы деген бейне. Ал «құл» сөзі тура мағынасында емес, өз еліңе барынша тәуелді болып, қызмет ету, төменшікте болсаң да туған жұрттан кетпеу дегенді білдіреді. Яғни, бейнелі түрде бұл жерде биік мансап пен қарапайым елдік парыз салыстырылады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал шетелге кетіп, тек жеке пайда іздеуден бұрын, елге пайда келтіруді ойлауға үндейді. Мысалы, білімі жоғары жас маман шетелде жақсы жұмыс таба тұра, ауылына келіп мектепте сабақ берсе, жұрт оны елге қызмет еткен азамат деп бағалайды.
Óz elińe qul bol.