Ас туралы 105
«Ас туралы» мақал-мәтелдер тағамның қадірін, қонақжайлық пен ырыс-берекені дәріптейді.
105
Мақал-мәтел
28.6K
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Пұл қадірін сатқан біледі,
Ас қадірін татқан біледі.
Ас қадірін татқан біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақшаның, мал-мүліктің немесе тауардың бағасын оны қолынан өткізіп, саты...
Кимесең де тоның жақсы,
Жемесең де наның жақсы.
Жемесең де наның жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тоның киілмесе де, нанның желінбесе де, олардың жақсы болуы адамға жұба...
Садақаның асын сарқып іш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — садақа ретінде берілген асты толық тауысып ішу, оны қадірлеу. Астарлы...
Асың болмаса қалбырағың қайда?
**Негізгі мағынасы** «Асың болмаса қалбырағың қайда?» деген мақалдың тура мағынасы — қазан-ошақтың, ас-суыңның өзі жоқ...
Дәулеттінің дәмімен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулетті, ырысы мол адамның дәм-тұзының, ас-суының молдығы. Астарлы ма...
Көженің кенеуі бар,
Қымыздың қызуы бар.
Қымыздың қызуы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көже тоқтық пен нәр береді, ал қымыз денені жылытып, сергітеді. Астарлы...
Ерді қорласаң, састырар,
Асты қорласаң, құстырар.
Асты қорласаң, құстырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, астың да қадірін түсінуді ескертеді. «Ерді қорласаң, састырар» дегені — намыс...
Табағының басқасы болмаса,
бәрі бір тамақ.
бәрі бір тамақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ыдыстың түрі басқа болғанымен, ішіндегі ас бәрібір тамақ екені. Астарл...
Байғұстың асы,
Ауыз тиюмен таусылар.
Ауыз тиюмен таусылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тұрмысы нашар адамның қолындағы аз ғана ас қонақ келсе не дәм ауыз тиюг...
Көже деген тоқ ас,
Түре келсең жоқ ас.
Түре келсең жоқ ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көженің тойымды, нәрлі ас екенін білдіреді. «Тоқ ас» деуі — көженің қарынды тез аштырмай,...
Қарны ашқан қараша үйге шабады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ашыққан адам қараша үйге, яғни кедейлеу, қарапайым үйге де бас сұғып, т...
Ішер астан жиренбе,
Қарның одан да жаман.
Қарның одан да жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға берілген асты менсінбей, таңдағыштық танытпау керек екенін айтады. Тура мағынасынд...
Ауыз тигенің мынау,
Асағаның қандай?
Асағаның қандай?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қанағатсыздығын, азға разы болмай, көпті көксейтін мінезін әжуалайды. Тура мағына...
Қас екенін қабағынан таны,
Сараң екенін табағынан таны.
Сараң екенін табағынан таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін оның сыртқы қылығынан, ұстаған жүріс-тұрысынан тануға болатынын айтады. Жама...
Маңдайы терлемегеннің,
Қазаны қайнамайды.
Қазаны қайнамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбексіз береке болмайтынын айтады. Тура мағынасында, маңдайы терлемеген адам қазанын қай...
Ең көп оқылған
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Ет - етке, сорпа - бетке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жеп, сорпаны бетке жағу емес, ал астарлы мағынасы — ас ішудің адамғ...
Дүниеде тас қатты,
Тасты еріткен ас тәтті.
Тасты еріткен ас тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тас өте қатты нәрсе, ал ас — адамның күш-қуатын арттыратын, өмі...
Қонақасы - Тәңір ақысы.
**Негізгі мағынасы** Қонақасы — келген мейманға берілетін дәм, дастарқан. «Тәңір ақысы» дегені — қонақты күту жай ғана ә...
«Ас туралы» мақал-мәтелдер қазақтың дастарқан мәдениетін, қонақ күту дәстүрін және тағамға деген құрметін бейнелейді. Бұл топтағы нақыл сөздер астың адалдығын, берекенің бастауын, еңбектің жемісін және ризықтың қасиетін ұрпаққа өнеге етіп жеткізеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.