Ішер астан жиренбе,
Қарның одан да жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға берілген асты менсінбей, таңдағыштық танытпау керек екенін айтады. Тура мағынасында — алдыңа келген астан жиренбе, оны қабылда; астарлы мағынасында — жоқшылықта да, таршылықта да барға қанағат етіп, ысырап пен тәкаппарлықтан аулақ бол деген өсиет. Аш қарынның қыңырлығы да, адамды орынсыз талғампаздыққа итермелейтін мінез де жаман саналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ішер ас» — күнделікті ризық, тіршілікке қажет несібе. Ал «қарның одан да жаман» дегені — аштықтың, қанағатсыздықтың адамды әлсіретіп, мінезін бұзатынын білдіретін бейнелі сөз. Мақал ас пен қарынды қарсы қойып, аш адамға ең алдымен тоқтық емес, қолдағы барды қадірлеу керек екенін ұқтырады. Бұл жерде ас — ырыс, қарын — нәпсі мен мұқтаждықтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды тамақ талғай беретін, бар асқа шүкір етпейтін адамдарға айтуға болады. Мысалы, студент жатақханада қарапайым ботқаны жемей, «маған тек дәмдісі керек» десе, үлкендер осы мақалмен сабырға шақырады. Ол адамды қанағатқа, үнемшілдікке және бардың қадірін білуге тәрбиелейді.
Qarnyń odan da jaman.