Ас туралы 105
«Ас туралы» мақал-мәтелдер тағамның қадірін, қонақжайлық пен ырыс-берекені дәріптейді.
105
Мақал-мәтел
22.9K
Қаралым
217
Орташа
Сұрыптау:
Ас - тамағым, тыныш - құлағым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның күнделікті мұқтажы қарапайым әрі қымбат екенін білдіреді. «Ас - тамағым» дегені —...
Тамақ тамұққа түсіреді.
**Негізгі мағынасы** «Тамақ тамұққа түсіреді» деген мақал адамды нәпсінің жетегіне ерсе, қиындыққа, күнәға, тіпті масқа...
Кедей нан тапса, ыдысын таппас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тұрмысы төмен, күнкөрісі ауыр адам бір қиындықты жеңсе де, екінші бір мұқтаждыққа ұрынып...
Кедейшілік шоқтығы - ертеңгі астың жоқтығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедейшіліктің ең ауыр белгісі — ертеңгі күнге азықтың, ырыстың жетпеуі екенін айтады. Тур...
Ас атасы - нан,
Сөз атасы - абыз.
Сөз атасы - абыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен құндылықты қатар қояды: ас пен сөз. «Ас атасы - нан» дегені — нанның тіршілікте...
Көже, көже, көзіңе айтайын,
Сорпадан садаға кет.
Сорпадан садаға кет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ас туралы айтылғандай көрінгенімен, астарында: «қажетіңді, ыңғайыңды, өз пайдаңды...
Дастарқанында наны жоқтың,
Тағамының дәмі жоқ.
Тағамының дәмі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Дастарқанның сәні мен берекесі ең алдымен нанмен өлшенеді. Бұл мақал тура мағынасында: дастарқанда...
Аштық ас таңдатпайды.
**Негізгі мағынасы** «Аштық ас таңдатпайды» деген мақалдың тура мағынасы — қатты ашыққан адамға қандай ас берілсе де, о...
Табақты үйдің тауығы қос жұмыртқа туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: табақ ұсталатын, дастарханы жиі жайылатын, қонақ көп келетін үйдің тауы...
Жылқы еті жесең, тісіңе,
жемесең, түсіңе кіреді.
жемесең, түсіңе кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы етінің қазақ тұрмысындағы аса қадірлі, дәмді ас екенін білдіреді. Тура мағынасы: жы...
Тас, тасты жібітер - ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қатты тастың өзін де уақыт өте жұмсартатын – ас, яғни тағам. Ас...
Аз күйікті ас басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аздап ашығып, күйіп-пісіп тұрған адамның көңілін ас, дәмді тамақ басатынын білдіреді. Тур...
Пұл қадірін сатқан біледі,
Ас қадірін татқан біледі.
Ас қадірін татқан біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақшаның, мал-мүліктің немесе тауардың бағасын оны қолынан өткізіп, саты...
Дәулеттінің дәмімен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулетті, ырысы мол адамның дәм-тұзының, ас-суының молдығы. Астарлы ма...
Көженің кенеуі бар,
Қымыздың қызуы бар.
Қымыздың қызуы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көже тоқтық пен нәр береді, ал қымыз денені жылытып, сергітеді. Астарлы...
Ең көп оқылған
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Дүниеде тас қатты,
Тасты еріткен ас тәтті.
Тасты еріткен ас тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тас өте қатты нәрсе, ал ас — адамның күш-қуатын арттыратын, өмі...
Ет - етке, сорпа - бетке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жеп, сорпаны бетке жағу емес, ал астарлы мағынасы — ас ішудің адамғ...
Қонақасы - Тәңір ақысы.
**Негізгі мағынасы** Қонақасы — келген мейманға берілетін дәм, дастарқан. «Тәңір ақысы» дегені — қонақты күту жай ғана ә...
«Ас туралы» мақал-мәтелдер қазақтың дастарқан мәдениетін, қонақ күту дәстүрін және тағамға деген құрметін бейнелейді. Бұл топтағы нақыл сөздер астың адалдығын, берекенің бастауын, еңбектің жемісін және ризықтың қасиетін ұрпаққа өнеге етіп жеткізеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.
Мұнда ас ішудің әдебі, дастарқан басындағы сыйластық, ысыраптан қашу, қанағат пен шүкір ұғымдары жиі айтылады. Сондай-ақ қонақтың орны, дәм-тұздың тартуы, ортақ табақтың ынтымаққа бастайтыны сияқты түсініктер қысқа да нұсқа түрде түйінделеді.