Көженің кенеуі бар,
Қымыздың қызуы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: көже тоқтық пен нәр береді, ал қымыз денені жылытып, сергітеді. Астарлы мағынасы: әр нәрсенің өз пайдасы, өз қуаты болады; адам да, сөз де, іс те орнымен істелсе, пайдасын тигізеді. Халық осылайша ас-ауқаттың қадірін ғана емес, өмірдегі әр құбылыстың өзіндік орнын танытады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көженің кенеуі» — оның қоректілігі, тойымдығы, қарынды қандыратын қасиеті. «Қымыздың қызуы» — қымыздың сергітетін, бойды жылытатын, қуат беретін әсері. Екі тағам арқылы халық тұрмыстағы қарапайым ас пен шипалы сусынның мәнін бейнелі түрде көрсеткен. Бұл жерде «кеңейту» не «қыздыру» секілді әсерлер адамның күш-қуаты мен тіршілігіне қатысты астарлы ұғымды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды табиғи, пайдалы тағамның қадірін айтқанда қолдануға болады. Мысалы, біреу «фастфудтан шаршадым, үйдің көжесі мен қымызы күш береді екен» десе, осы мақал дәл келеді. Яғни денсаулыққа пайдалы, шынайы астың орны бөлек екенін еске салады.
Qymyzdyń qyzýy bar.