Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.8K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Батыр аңғырт, бай салғырт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыр адамның кейде асығыс, ойланбай әрекет ететінін, ал бай адамның тоқшылыққа сүйеніп,...
Бай қасына көшіп бар да,
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
Байымасаң, маған кел.
Қу қасына көшіп бар да,
Құрымасаң, маған кел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласса, соның ықпалына түсетінін білдіреді. Байдың қасында жүрсең, байлы...
Алма піс, аузыма түс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам еңбектенбей, дайын дүниенің өзіне өзі келуін күтетін жалқаулықты меңзейді. Тура мағы...
Алыстағы әулиеден,
Жақындағы машайық артық,
Танымайтын періштеден,
Танитын шайтан артық.
Жақындағы машайық артық,
Танымайтын періштеден,
Танитын шайтан артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — адамға алыс, аты ғана белгілі, бірақ ісі мен мінезі беймәлім тұлғадан гөрі, қ...
Көк инені көтінен түрте білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында өте ұсақ, қимылдауы да қиын нәрсені дұрыс ұстай алмайтын адамды көрсетед...
Өлейін деген тышқан
мысықтың құйрығымен ойнайды.
мысықтың құйрығымен ойнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өте қиын жағдайға түскен адам не тіршілік иесі кейде ақылға сыймайтын, қауіпті қадамға ба...
Ақылдыға ар қымбат,
Ақымаққа жан қымбат.
Ақымаққа жан қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі түрлі мінезбен салыстырады. Ақылды кісі үшін ең қымбат нәрсе — ар, яғни абырой...
Жасық пышақ өтпейді, жаныса да,
Жаман «Ар ма!» демейді, таныса да.
Жаман «Ар ма!» демейді, таныса да.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүзі келте, сапасы нашар пышақ қанша қайралса да, дұрыс өтпейді. Аста...
Доғалбас, от басында жоғалмас.
**Негізгі мағынасы** «Доғалбас, от басында жоғалмас» деген мақалдың тура мағынасы — басы аса қатты, долы не өжет адам ү...
Түбі түскен шелектей.
**Негізгі мағынасы** Түбі түскен шелектей деген мақал бір нәрсенің іші бос, пайдасы аз, берекесіз күйін бейнелейді. Тура...
Пәлен жерде бақыр бар,
Барсақ, тап-тақыр.
Барсақ, тап-тақыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қызық көрінген, алыс жерде мол олжа, жеңіл пайда бар деген сөзге сенбеуге үйрете...
Сары орыс, сары орыстың бәрі орыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы түрі не реңі ұқсас болғанымен, әр адамның, әр топтың мінезі мен болмысы бірдей еме...
Келбеті келіскеннен кеңес сұра.
**Негізгі мағынасы** «Келбеті келіскеннен кеңес сұра» деген мақал сыртқы көрінісі сымбатты, жинақы адамнан ғана емес, о...
Тоқтай біл, тауып айтқан мерген сөзге,
Демесін: «Сөз өте ме көргенсізге? »
Демесін: «Сөз өте ме көргенсізге? »
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орнымен, мөлшермен айту керегін ескертеді. Адам кейде ақиқатты да шектен шығып, дөр...
Болат қынға тоқтайды,
Тентек көпке тоқтайды,
Жомарт жоққа тоқтайды.
Тентек көпке тоқтайды,
Жомарт жоққа тоқтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үш түрлі мінезді салыстырып, әрқайсысының өз тежегіші болатынын айтады. Болат қынға тоқта...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.