Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
101.2K
Қаралым
247
Орташа
Сұрыптау:
Бай болып көргеніміз жоқ,
Кедей болып өлгеніміз жоқ.
Кедей болып өлгеніміз жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақтың өмірінде байлық та, кедейлік те тұрақты өлшем емес, адам басы...
Базар - бай, алушы - кедей.
**Негізгі мағынасы** Базарда тауар көп, таңдау мол болғандықтан ол «бай» деп бейнеленеді. Ал алушы, яғни сатып алушы, со...
Пұлсыз берді, құнсыз алды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсе ақысыз беріліп, өтеусіз алынғанын білдіреді. Астарлы мағынас...
Озбыр олжа үшін өледі,
Күншіл күндеумен өледі.
Күншіл күндеумен өледі.
**Негізгі мағынасы** Озбыр адам біреудің дүниесіне, үлесіне не еңбегіне қол сұғып, тек олжаға ұмтылса, түбі опық жейді....
Шөмелені шөбім, несиені малым бар деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз сенімге, есепсіз мақтанға және болашаққа тым арқа сүйеуге сақтандырады. Ш...
Жомарт қолға аспандағы лашын қонар.
**Негізгі мағынасы** Жомарт, қолы ашық адамға ырыс пен мүмкіндік өзі келеді деген ой айтылады. Тура мағынада «қол» — бер...
Қазан ботқаға тоймас.
**Негізгі мағынасы** Қазан ботқаға тоймас деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ботқа салып құйғанмен, қазан «тойып» қа...
Әкесінің ақшасына үйленген
Әйелінің қадірін білмейді.
Әйелінің қадірін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз еңбегімен емес, әкесінің ақшасына сүйеніп үйленген жігіт отбасының,...
Түйе сойып, ешкі сойғаннан дәметеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам түйе сойып тұрып, одан ешкі сойғандай ғана пайда күтеді. Аст...
Сараңның сәбізі сарай түбінде жатады.
**Негізгі мағынасы** Сараң адам жиған дүниесін қажетіне жұмсамай, орынсыз сақтай береді. Мақалдың тура мағынасы — сәбізд...
Дүние деген - сордың суы,
Іше берсең, кептіре береді.
Іше берсең, кептіре береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниенің қызығы мен байлығы адамды қанша итермелесе де, оның тойымсыз екенін ескертеді. Т...
Мың қайғы бір борышты өтемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қанша көп қайғырып, уайымдағанмен, ол бір ғана борышты да өтеп бере алм...
Ит жегенше иесі жесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің иелігіндегі нәрсе алдымен сол иесіне тиесілі болуы керек деге...
Алтын артқан түйенің,
Алдында есек, артында ит жүреді.
Алдында есек, артында ит жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алтын тиеген түйе жүргенде, оның алдынан да, артынан да әртүрлі жануарл...
Жаман адамға мал бітсе,
Кетпестей көреді.
Үсті су болса,
Кеппестей көреді.
Кетпестей көреді.
Үсті су болса,
Кеппестей көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, пиғылы бұзылған адамға байлық не мүмкіндік берілсе, оны мәңгілік өзінікі с...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Телміріп алған теңгеден,
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, біреудің қолына қарап телміріп сұрап алға...
Байдың малы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның малы көп болғандықтан, оның пайдасын көп адам көреді деген...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.