Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
126.2K
Қаралым
308
Орташа
Сұрыптау:
Пұлсыз берді, құнсыз алды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсе ақысыз беріліп, өтеусіз алынғанын білдіреді. Астарлы мағынас...
Әкесінің ақшасына үйленген
Әйелінің қадірін білмейді.
Әйелінің қадірін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз еңбегімен емес, әкесінің ақшасына сүйеніп үйленген жігіт отбасының,...
Қайырсыз байдан қайнатқан су артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пайдасы жоқ, қолы ашылмаған байдың байлығынан қарапайым болса да пайдал...
Арыңды жеме, барыңды же.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында «ар-намысыңды қорлама, қолыңдағы несібеңді қанағат қыл» деген ойды білді...
Арсыз болмаса, мал қайда,
Айлакер болмаса, бақ қайда?
Айлакер болмаса, бақ қайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мал мен бақ өздігінен келе салмайды, оларды иелену үшін адамның мінезі...
Несиеге ет жесең,
Сүйегі ішіңді жыртар.
Сүйегі ішіңді жыртар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарызға, несиеге алған нәрсенің сырттай пайдалы көрінгенімен, кейін ауыр салдар әкелетіні...
Ескі байдан жұрт қалмас,
Жаңа байдан шөп қалмас.
Жаңа байдан шөп қалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлықтың өзі емес, оны ұстай білу мен жұмсай білудің маңызды екенін меңзейді. Тура мағын...
Қазан ботқаға тоймас.
**Негізгі мағынасы** Қазан ботқаға тоймас деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ботқа салып құйғанмен, қазан «тойып» қа...
Сараңның сәбізі сарай түбінде жатады.
**Негізгі мағынасы** Сараң адам жиған дүниесін қажетіне жұмсамай, орынсыз сақтай береді. Мақалдың тура мағынасы — сәбізд...
Садақаңды сауыңда бер,
Ауырған соң пайда жоқ.
Ауырған соң пайда жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайырымдылық пен көмекті дер кезінде жасаудың маңызын айтады. Адамның қолы ашық, дені сау...
Қайырымы жоқ байлықтан не пайда,
Әділдігі жоқ бектіктен не пайда?
Әділдігі жоқ бектіктен не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай мол көрінген нәрсенің шын құны жоқ екенін айтады. Байлық қайырымға, адамға пайдас...
Бай болсаң, жарлылығыңды айтпа,
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз мақтанбауға, өз халін шама-шарқына қарай ұстауға үйретеді. Бай адам кедей...
Байдың қатыны өлсе, төсегі жаңғырар,
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен кедейдің тұрмыс айырмасын ащы шындықпен көрсетеді. Тура мағынасында, дәулетті ада...
Алтын базарында бағалы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын секілді қымбат зат базарда әрдайым өтімді, сұранысқа ие болады д...
Бай тоқ болмас,
Батыр аш болмас.
Батыр аш болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бай адамның қолында мал-мүлік көп болса да, ол ешқашан толық то...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі...
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп етке...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.