Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
84.6K
Қаралым
335
Орташа
Сұрыптау:
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура...
Анасы басқа аттан түс,
Атасы бір артқа мін.
Атасы бір артқа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық жақындығы бір емес, бірақ бір атаның ұрпағы, бір әулетке жататын адамдардың арасы...
Есік алды төбе болса,
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік алдындағы төбе адамға алысты бақылауға, айналаны шолуға ыңғайлы; е...
Ағайын өзгеге қиса да, өлімге қимайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың арада реніш, талас, өкпе болса да, қиын-қыстау сәтте бір-бірін жатқа таста...
Төркін десе, қыз төзбейді,
Тұз десе, түйе төзбейді.
Тұз десе, түйе төзбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал алыста жүрген жанның өз еліне, төркініне тартатынын білдіреді. Қыз бала өз төркінін сағын...
Өткелді саяз деме,
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асығыстықтан, өзіне тым сеніп кетуден сақтандырады. «Өткелді саяз деме, таяқ салып...
Төбелеске бергісіз араша бар,
Ағайынға бергісіз жаңаша бар.
Ағайынға бергісіз жаңаша бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын сәтте ара түсіп, дауды тоқтататын сабырлы, ақылды сөздің кейде күштен де үстем болат...
Құлынында кісінемеген ат болар,
Атасын көрмеген ұл жат болар.
Атасын көрмеген ұл жат болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын жас кезінде кісінемесе, ержеткенде нағыз ат болмайды деген ишара...
Атаның еккен ағашы ұрпаққа сая.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-бабаның істеген ізгі еңбегі мен қалдырған мұрасы кейінгі ұрпаққа пайда әкелетінін біл...
Алты Алашқа қорланба, ағайынға қорлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның абыройы мен намысы көпшілік алдында емес, ең алдымен өз туысы, ағайыны арасында б...
Су сүзілмейді, сүйек үзілмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық не жақындық байланысқа келгенде өте сақ болуды меңзейді. Тура мағынасында су қала...
Өзімде болмаса, ағайында болсын,
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық пен жақындықтың қадірін білдіреді. Адамның қолында дәулет, бақ немесе игілік болм...
Бай бауырын танымас,
Сауда досқа қарамас.
Сауда досқа қарамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлық пен пайда адамды туыстықтан да, достықтан да алыстатып жіберуі мүмкін екенін ескер...
Ағайын алтау болса, адам тимейді,
Тура жүрсең, лебізің күймейді.
Тура жүрсең, лебізің күймейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен ойды қатар айтады. Біріншісі — адамның артында сүйеніш болатын ағайын-туыс көп...
Өз жұртың - күншіл,
Қайын жұртың - сыншыл,
Нағашы жұртың - шыншыл.
Қайын жұртың - сыншыл,
Нағашы жұртың - шыншыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар арасындағы қарым-қатынастың әрқилы болатынын аңғартады. Өз жұртың кейде күншіл ке...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.