Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
55.8K
Қаралым
221
Орташа
Сұрыптау:
Алты Алашқа қорланба, ағайынға қорлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның абыройы мен намысы көпшілік алдында емес, ең алдымен өз туысы, ағайыны арасында б...
Аға - бор, іні - тас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағалы-інілі қарым-қатынаста үлкеннің орны жұмсақ, мейірімді, кешірімді болатынын, ал інін...
Үйінде атасы бардың
берер батасы бар .
берер батасы бар .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйінде атасы бар адамның үлкеннің батасын алып отыратыны. Астарлы мағы...
Анасы басқа аттан түс,
Атасы бір артқа мін.
Атасы бір артқа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық жақындығы бір емес, бірақ бір атаның ұрпағы, бір әулетке жататын адамдардың арасы...
Атаның еккен ағашы ұрпаққа сая.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-бабаның істеген ізгі еңбегі мен қалдырған мұрасы кейінгі ұрпаққа пайда әкелетінін біл...
Ағайын алтау болса, адам тимейді,
Тура жүрсең, лебізің күймейді.
Тура жүрсең, лебізің күймейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен ойды қатар айтады. Біріншісі — адамның артында сүйеніш болатын ағайын-туыс көп...
Төбелеске бергісіз араша бар,
Ағайынға бергісіз жаңаша бар.
Ағайынға бергісіз жаңаша бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын сәтте ара түсіп, дауды тоқтататын сабырлы, ақылды сөздің кейде күштен де үстем болат...
Бұтақ жайған ағаш қартаймайды,
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
Ұрпақ жайған адам қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұтағы жайқалған ағаш ұзақ жасап, қуатын сақтап тұрғандай көрінеді. Ас...
Ағайын - ащы, мал - тұщы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кейде туыстың сөзі ауыр тиіп, ал мал-мүлік, дүние қызығы жағымды көрінетінін айтад...
Бай бастас,
Би құлақтас,
Батыр қандас.
Би құлақтас,
Батыр қандас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі әр адамның өз орны, өз міндеті бар екенін білдіреді. Бай — дәулетімен, би — а...
Атамыз - Алаш , керегеміз - ағаш.
**Негізгі мағынасы** «Атамыз - Алаш, керегеміз - ағаш» деген мақал қазақ халқының біртұтас ел екенін, түп-тамыры мен ті...
Жас - кәрінің көзі,
Кәрі - жастың тезі.
Кәрі - жастың тезі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас пен кәрінің бір-біріне қажет екенін білдіреді. Жас — елдің алдағы үміті, жаңалыққа құ...
Құдандалының малы бір,
Айтулы достың жаны бір.
Айтулы достың жаны бір.
**Негізгі мағынасы** Құдандалы, яғни құда-жекжат болған адамдардың арасы тек таныстық емес, туыстыққа жақын байланыс сан...
Өз ағасын ағалай алмаған
Кісі ағасын жағалай алмас.
Кісі ағасын жағалай алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз туған ағасын құрметтеп, сыйлай алмаған адам басқа біреудің ағасына...
Ана жақсылығын ауырсаң білерсің,
Қайын жақсылығын қыдырсаң білерсің.
Қайын жақсылығын қыдырсаң білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жақындарының, әсіресе ана мен қайын жұрттың қадірі белгілі бір жағдайда анық сезі...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.