Ағайын өзгеге қиса да, өлімге қимайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ағайын-туыстың арада реніш, талас, өкпе болса да, қиын-қыстау сәтте бір-бірін жатқа тастамайтынын білдіреді. «Өзгеге қиса да» дегені – кейде туыс адам өз ағайынын алыстатып, артық көрмей, тіпті біреуге жақтасып кетуі мүмкін деген ой. Бірақ «өлімге қимайды» деген бөлігі – қандай жағдай болса да, түптің түбінде туыстық сезім жеңіп, ағайын бір-біріне жаны ашитынын көрсетеді. Яғни бұл мақал туыстық байланыс уақытша реніштен биік екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы басты қарама-қарсылық – «өзге» мен «өлім». «Өзге» – бөтен жұрт, сырт адам, ал «өлім» – ең ауыр қайғы, соңғы шек. Осы екі ұғым арқылы халық ағайынның шынайы қадірі сын сағатта білінетінін бейнелеп айтқан. Мұнда туыстық қан байланысы жай сөз емес, жүрекке жақын, үзілмейтін қатынас ретінде көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал отбасы, мұра, тұрмыс не пікірге байланысты келіспеушілік туған кезде айтылады. Мағынасы – ұсақ ренішке бола туыстықты үзбеу. Мысалы, ағайынды екі адам ұзақ уақыт араласпай жүрсе де, біреуі қатты ауырып қалғанда екіншісі келіп, ем-домына көмектеседі. Сонда осы мақалдың мәні анық көрінеді.