Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
322
Орташа
Сұрыптау:
Өтірікші - Құдайдың дұшпаны.
**Негізгі мағынасы** «Өтірікші - Құдайдың дұшпаны» деген мақал өтіріктің ең ауыр мінез екенін ескертеді. Тура мағынада...
Тауда жүрген киіктің көзінен өзге айыбы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тауда жүрген киіктің бойында көзге көрінер кемшілік жоқ, ол табиғатта е...
Бұралқы мал мінуге жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иесіз, қаңғыбас немесе бағусыз жүрген малды мінуге ыңғайлы, тез жуасы...
Бір түйенің құмалағына
Қырық кісі тайып жығылыпты.
Қырық кісі тайып жығылыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бір түйенің шағын құмалағына да қырық адамның тайып жығылғаны а...
Өтірікшінің сөзі өрге баспас.
**Негізгі мағынасы** Өтірік айтқан адамның сөзіне жұрт сенбейді, сондықтан оның ісі де, ойы да алға баспайды. Мақалдың т...
Сақалыңа сенбе,
Ар-ожданыңа сен.
Ар-ожданыңа сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісіне, жасына не беделіне емес, ішкі тазалығы мен адамгершілігіне сен...
Ешкі сойғанның екі амалы бар:
Мүйізі- пұшпағына сап,
Терісі - бұтына қап.
Мүйізі- пұшпағына сап,
Терісі - бұтына қап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ешкіні сойғанда оның мүйізін пұшпаққа, терісін бұтына қаптап пайдалану...
Кімді қор тұтсаң, соны зор тұтарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кімге құрмет көрсетіп, кімге бас июіне байланысты өмірлік ұстанымы қалыптасатынын...
Нәзіктік талға жарасымды,
Қаттылық қайыңға жарасымды.
Қаттылық қайыңға жарасымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық қасиеті болатынын айтады. Тура мағынасында нәзік, жіңішке талдың...
Көптен қулық артылмас.
**Негізгі мағынасы** «Көптен қулық артылмас» деген мақал көп адамның ішінен айлакерлікпен, өтірікпен, астыртын әрекетпен...
Ұрлаған - бір кісі,
Ұрлатушы - мың кісі.
Ұрлатушы - мың кісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың тек бір адамның ісі болып көрінгенімен, оның зардабы көпшілікке тиетінін аңғарта...
Келсап құрыса,
Келі керектен өзі-ақ қалады.
Келі керектен өзі-ақ қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде белгілі бір істі атқарып тұрған негізгі құрал не тірек жоғалса, сол іст...
Керең кемітсе де, семіртсе де күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сөзіне, мінезіне, не үшін айтылғанына қарамай, өз жолынан айнымайтын, кейд...
Жабу жауыннан сақтайды,
Жады жауырдан сақтайды.
Жады жауырдан сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үстіңдегі жабу адамды жауыннан қорғайды, ал жауыр болған жерді әлсін-әл...
Қырсыз шілдеде жаурап,
Тойда аштан өледі.
Тойда аштан өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай бір қарағанда әсірелеу сияқты көрінгенімен, астарында адамға икемсіздік, салақтық...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.