Келсап құрыса,
Келі керектен өзі-ақ қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірінде белгілі бір істі атқарып тұрған негізгі құрал не тірек жоғалса, сол істің өз мәні де жоғалады дегенді білдіреді. Тура мағынасында келсап — келінің дән түюге арналған ауыр құралы, ал келі — соған серік негізгі ыдыс. Келсап істен шықса, келінің өзі де пайдасыз болып қалады. Астарлы мағынасы: бір жүйенің басты бөлшегі бұзылса, қалғаны да жұмысын дұрыс атқара алмайды. Яғни басшысыз іс, тірексіз әрекет, негізсіз жоспар ұзаққа бармайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «келсап» — күш, қозғалыс, іске жарату сияқты мәнді; ал «келі» — еңбек құралы, үй тіршілігінің берекесі. Екеуі бір-біріне тәуелді. Сол арқылы мақал адам өміріндегі өзара байланыс, бір нәрсенің екіншісіне сүйеніп тұратынын бейнелейді. Бұл тек тұрмыстық құрал туралы емес, қоғамдағы, отбасындағы, жұмыстағы үйлесімнің де белгісі.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақалды ұйым жұмысы, отбасылық тірлік немесе оқуда қолдануға болады. Мысалы, бір жобаға жауапты адам кетіп, оның орнын басатын маман табылмаса, бүкіл жұмыс тоқтап қалады. Сондай кезде «келсап құрыса, келі керектен өзі-ақ қалады» деп, негізгі тірек жоғалса, қалғанының да мәні кемитінін айтады.
Keli kerekten ózi-aq qalady.