Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Көшсе, мал семіреді,
Көшпесе, қатын семіреді.
Көшпесе, қатын семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малды жайылымы шүйгін, шөбі мол жерге көшірсе, ол тез семіреді; ал кө...
Соқыр көзіне сенбейді, қолымен көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсеге тек есту арқылы емес, өз тәжірибесімен, нақты дәлелімен көз жеткізеті...
Аштың ақылы болмас,
Тоқтың қайғысы болмас.
Тоқтың қайғысы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аш адамның ойы да, шешімі де толық болмайтынын меңзейді. Аштық адамды әлсіретіп, сабырын...
Ақылды әйел күйеуінің ойнап айтқанын
Ойлап талдайды.
Ойлап талдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің зеректігін, байсалдылығын және сөздің астарын түсіне білетін парасатын көрсетеді...
Жегіштің батасы көп, малы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойымсыз, қанағатсыз адамның сөзі көп болғанымен, шын берері аз екенін меңзейді. Тура мағ...
Ақымақ артын ойламас,
Аласа суға бойламас.
Аласа суға бойламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ақылы мен көрегендігін салыстырады. Тура мағынасында, ақымақ адам істің соңы не б...
Биік ағаш бұрын құлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бойы биік, асқақ ағаш желге де, дауылға да бірінші болып төтеп береді,...
Жаманның қойнына жатқанша,
Жақсының аяғына жат.
Жақсының аяғына жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жаман кісінің қасында жүргеннен гөрі, жақсы адамның алдындағы кішіпейілділік пен б...
Жорға мінген жолдасынан айырылар,
Көп жасаған құрдасынан айырылар.
Көп жасаған құрдасынан айырылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жолында бәрі уақытша екенін, байлық та, мәртебе де, қуаныш та ұзаққа тұрмай...
Сақау алыстан сайрамаса,
Үйіне жеткенше дауысы шықпайды.
Үйіне жеткенше дауысы шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сақау адам алыстан қатты сөйлей алмайды, көп күш жұмсап, үйіне жеткенше...
Темірге тіл, жаңқаға жан бітірген.
**Негізгі мағынасы** «Темірге тіл, жаңқаға жан бітірген» деген мақал сөздің, шеберліктің және ұқыпты еңбектің құдіретін...
Есеңгірегеннің есі болмас,
Міңгірлегеннің миы болмас.
Міңгірлегеннің миы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойы шашыраңқы, абдырап қалған адамның дұрыс шешім қабылдауы қиын болатынын білдіреді. Тур...
Зорлықшыл зорлықтан қаза табады.
**Негізгі мағынасы** «Зорлықшыл зорлықтан қаза табады» деген мақалдың тура мағынасы — күш қолданып, өз дегенін зорлықпе...
Дабысына табысы сай.
**Негізгі мағынасы** Дабысына табысы сай деген мақал адамның сөзі, даңқы, уәдесі не көрсеткен бейнесі оның шынайы ісімен...
Төс болғаныңда төзіп бақ,
Балға болғанында соғып бақ.
Балға болғанында соғып бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кез келген іске лайық болсаң, сол істің салмағын да көтере біл деген ой айтады. Тө...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.