Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Бір түйенің құмалағына
Қырық кісі тайып жығылыпты.
Қырық кісі тайып жығылыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бір түйенің шағын құмалағына да қырық адамның тайып жығылғаны а...
Арадан қорықпа, жаладан қорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сыртқы қауіптен гөрі, іштен шыққан жаман сөздің, орынсыз жала мен өсектің қауіпті...
Басы ауырған бақсыға барады,
Даулы жақсыға барады.
Даулы жақсыға барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам басына іс түскенде, ақыл-кеңесі мен беделі бар, ісі әділ, сөзі өтімді кісіден жәрдем...
Жын да бейімдіні ұрады.
**Негізгі мағынасы** «Жын да бейімдіні ұрады» деген мақал адам өз әлсіздігін, салақтығын, қорғансыздығын танытса, кез к...
Ит жүрсе, сүйек табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қайда жүрсе де, бір кезде сүйек тауып алады. Астарлы мағынасы: қимыл...
Би болған адам ақырып бола ма?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: би болған адам айқайлап, дөрекі сөйлеп, өктемдік көрсете ме деген сұрақ...
Тілін тісіне жаниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзін іштей тежеп, ашуын сыртқа шығармай, сабыр сақтайтынын білдіреді. Тура мағын...
Тамақ тәнді семіртеді,
Сөз жанды семіртеді.
Сөз жанды семіртеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі түрлі қорегін салыстырады: тамақ денені өсіріп, күш береді, ал сөз жанды байы...
Көшсе, мал семіреді,
Көшпесе, қатын семіреді.
Көшпесе, қатын семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малды жайылымы шүйгін, шөбі мол жерге көшірсе, ол тез семіреді; ал кө...
Аш ит тапқанын асай береді:
Иесінің түйесі ме,
Тажалдың иесі ме, бәрі бір.
Иесінің түйесі ме,
Тажалдың иесі ме, бәрі бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аштық қысқан жанның қолына не түссе, соны талғамай пайдалана беретінін білдіреді. Тура ма...
Мойынға байланған кәрі жілік.
**Негізгі мағынасы** «Мойынға байланған кәрі жілік» деген мақал бір істің адамға жүк болып жабысуын, шешуі қиын күйге а...
Қашағанның қырсығы жусағанға тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қашаған, яғни асау немесе тентек мал жуас малға тиіп, оны мазалайды. А...
Жақын оттың жарығы күшті.
**Негізгі мағынасы** Жақын тұрған оттың жарығы алыстағы отқа қарағанда анық әрі күшті көрінеді. Астарлы мағынасы да осығ...
Тұмылдырық таққан бұзаудай.
**Негізгі мағынасы** «Тұмылдырық таққан бұзаудай» деген мақал тура мағынасында — мұрнына тұмылдырық салынған бұзау сияқ...
Атқанның құсын жатқан пайдаланар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу атқан құсты екінші адам барып пайдаланады, яғни дайын істің жеміс...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.