Темірге тіл, жаңқаға жан бітірген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Темірге тіл, жаңқаға жан бітірген» деген мақал сөздің, шеберліктің және ұқыпты еңбектің құдіретін білдіреді. Тура мағынасында, темірді сөйлетіп, жаңқаны тірілткендей етіп өңдейтін адам – өте епті, ісмер, қолынан іс келетін шебер. Астарлы мағынасы бойынша, бұл сөз өнері мен еңбегі арқылы жансызға жан бітіргендей керемет нәтижеге жететін адамды мадақтайды. Яғни, шебердің қолында қатты темір де, құр ағаш жаңқасы да пайдалы затқа айналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «темір» – қиын, қатаң, өңдеуге ауыр нәрсенің символы. «Жаңқа» – көзге елеусіз, өте ұсақ қалдық болса да, одан да пайда таба алатын шеберлікті көрсетеді. «Тіл бітірген», «жан бітірген» деген тіркестер затқа құт дарытып, оған жаңа өмір бергендей әсерлі бейне жасайды. Бұл – қазақтың қолөнерге, іске икемділікке берген жоғары бағасы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген кәсіпті шебер меңгерген адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам қарапайым материалдардан әдемі жиһаз жасап, ескі затты қайта жаңартса, жұрт оны «темірге тіл, жаңқаға жан бітірген» деп мақтайды. Бұл сөз еңбектің, таланттың және шеберліктің қадірін түсіндіреді.