Ақымақ артын ойламас,
Аласа суға бойламас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ақылы мен көрегендігін салыстырады. Тура мағынасында, ақымақ адам істің соңы не боларын ойламайды, ал аласа суға бойламайды деген ой айтылған. Астарлы мағынасы — ақылсыз кісі тәуекелдің, істің салдарын, қауіп-қатерін ескермей әрекет етеді; сондықтан ол өзіне пайдалы, қауіпсіз жолды да дұрыс таңдамауы мүмкін. Яғни, әр істі бастамас бұрын оның ақырына көз жүгірту керек деген өнеге береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «артын ойламас» тіркесі — болашақты, нәтижені есептемейтін адамды бейнелейді. Ал «алаcа суға бойламас» дегені — тереңді өлшемей, тіпті жеңіл нәрседен де сақтанатын, не керісінше, жағдайды дұрыс бағалай алмайтын адамды меңзейді. Су бейнесі өмірдегі сын-қатерді, ал бойлау — бір іске араласуды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе қаржы, оқу, жұмыс, интернеттегі әрекет сияқты салаларда маңызды. Мысалы, бір адам тек тез табысқа қызығып, тексерілмеген жобаға ақша салса, кейін зиян шегуі мүмкін. Мұндайда мақал «алдымен ойлан, кейін қадам бас» деген ескерту ретінде қолданылады.
Alasa sýǵa boılamas.