Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Қолың көтермес шоқпарды беліңе қыстырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз шамасын білуі керек екенін айтады. Тура мағынасы бойынша, көтере алмайтын ауыр шо...
Ақымақ атқа мінсе,
Атасын басып кете жаздайды.
Атасын басып кете жаздайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылсыз, ойсыз адамның қолына билік, мүмкіндік не күш тисе, оны дұрыс пайдалана алмайтыны...
Жексұрынды көрсе ел,
Жүрсе жер тітіркенеді.
Жүрсе жер тітіркенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жексұрын, жиіркенішті, елге сөзі де, ісі де жақпайтын адам туралы айтады. Тура мағынасынд...
Әпербақан ұр кеуде,
Ақылы жоқ, құр кеуде.
Ақылы жоқ, құр кеуде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дарақылық пен кеудемсоқтықты әшкерелейді. Тура мағынасында «әпербақан» — орынсыз кеуде қ...
Туғаныңды көргенім жоқ,
Өлгеніңе жыламаймын.
Өлгеніңе жыламаймын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жақындық, туыстық байланыс жоқ болса, ол үшін ерекше қайғырып, көз жасын төгудің д...
Басқа үйдің жығуын білсе де, тігуін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің үйі құласа, оны бәрі көреді, бірақ сол үйді қайта тігуге, жөн...
Жұтаған жұртын мақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұрты әлсіреген, күйі кеткен адам өз ортасын асыра мақтай береді. Астар...
Ақымақтың алды-арты болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адам алға да, артқа да жөндеп қарамайды, яғни істің байыбына б...
Ақсақ ит айға қарап үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсақ ит айға қарап үреді, яғни қолынан келмейтін нәрсеге үміттеніп, бо...
Иттің шені - қарғыбауы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, иттің мойнына тағылатын белгісі — қарғыбау. Астарлы мағынасы: ә...
Құлмен жеген құйқа құстырмай қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлмен бірге жеген құйқа адамды құстырмай қоймайды, яғни тегі төмен, се...
Қолағаш болса да, қолға тоқ болсын.
**Негізгі мағынасы** Қолағаш болса да, қолға тоқ болсын деген сөздің тура мағынасы — қолға ұстаған нәрсе шағын, қарапайы...
Адам баласы қайғысыз болмас,
Қайғысыз адам адам да болмас.
Қайғысыз адам адам да болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінде қайғы да, қиындық та болатынын айтады. Яғни, тіршілікте уайымсыз, мұңсыз ад...
Ауруда алғау жаман,
Адамда жалқау жаман.
Адамда жалқау жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы жалқаулықтың ең жаман қасиеттердің бірі екенін айтады. «Ауруда алғау жама...
Бір нәрсені ұмыт -
Біреуге жасаған жақсылығыңды
Біреуге жасаған жақсылығыңды
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға біреуге жақсылық жасағанда, оны қайта-қайта еске салмауды, міндетсінбеуді үйретеді...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.