Ақымақтың алды-арты болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адам алға да, артқа да жөндеп қарамайды, яғни істің байыбына бармай, ойсыз әрекет етеді. Астарлы мағынасы — ақылы кем, салмақтап ойланбайтын кісі өз ісінің салдарын түсінбейді, сондықтан бір қателікті қайта-қайта жасай береді. Мұнда адамның тек білмеуі емес, ой елегінен өткізбейтін жеңілтектігі сыналады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алды» мен «арты» — істің басталуы мен аяқталуы, яғни бүкіл нәтижесі. Қазақ танымында «алды-артын ойлау» — ақылдылықтың белгісі. Ал «алды-арты болмайды» деу арқылы ақымақтың әрекеті ретсіз, жүйесіз, шолақ екенін бейнелейді. Бұл сөз нақты жолды емес, адамның мінез-құлқын суреттейді: ол ниетке емес, ойсыз қимылға сүйенеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды асығыс шешім қабылдап, кейін өкініп жүретін адамдарға қатысты айтады. Мысалы, біреу интернеттен тексермей жалған ақпаратқа сеніп, оны көпшілікке таратып жіберсе, артынан ұятқа қалады. Сондайда «Ақымақтың алды-арты болмайды» деп, ойланбай істеген әрекеттің зиянын ескертіп айтады.