Құлмен жеген құйқа құстырмай қоймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: құлмен бірге жеген құйқа адамды құстырмай қоймайды, яғни тегі төмен, сенімсіз, арам адаммен араласқанның зияны тиеді деген ой бар. Астарлы мағынасы — кіммен жолдас болсаң, соның мінезі, әрекеті, кесірі саған да жұғуы мүмкін. Сондықтан адам айналасына сақ қарап, жаман ниетті, зиянды кісіден аулақ жүруі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құл» сөзі — ең төмен, сенімсіз, қадірсіз адамды бейнелейтін образ. «Құйқа» — дәмді ас, ортақ ас іспетті. Яғни жаман адаммен бір дастарқанға отырып, бір іс қылу сырттай пайдалы көрінгенімен, түбінде кесір әкеледі. «Құстырмай қоймайды» деген тіркес сол зиянның міндетті түрде білінетінін, ақыры зардабы шығатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сенімсіз адаммен серіктес болмау, күмәнді ортаға кірмеу туралы ескерту ретінде айтылады. Мысалы, біреу күмәнді ақша табамын деп алаяқпен жұмыс істесе, кейін өзі де жауапқа тартылуы мүмкін. Сондықтан адам досын, серігін, ортасын дұрыс таңдауы керек.