Жұтаған жұртын мақтайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жұрты әлсіреген, күйі кеткен адам өз ортасын асыра мақтай береді. Астарлы мағынасы: адам өзіндегі жоқты, кемдігін жасыру үшін немесе ел алдында беделін сақтап қалу үшін шындықты бүркемелеп, қолындағысын орынсыз дәріптеуі мүмкін. Яғни бұл сөз біреудің жағдайы нашарласа да, соны мойындамай, бос мақтауға салысатынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Жұтаған жұрт» деген образ — тұрмысы төмендеп, берекесі қашқан, қиындыққа ұшыраған елді білдіреді. Ал «мақтауы» — сол жұрттың шын халін емес, сыртқы көрінісін әдейі әдемілеп көрсету. Мұнда мақтау мен шындықтың арасы ашылады: адам кейде жоқ нәрсені бар етіп көрсетуге тырысады. Мақал соған сын айтып, шынайылықтан айнымауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында не отбасылық әңгімеде шынайы жағдайды жасырып, бәрі жақсы сияқты көрсетуге қатысты айтылады. Мысалы, қаржылық қиындық көріп жүрген адам айналасына «бәрі керемет» деп, шын ахуалын айтпай, шамадан тыс мақтауға салынса, осы мақал орынды келеді. Ол адамды да, қоғамды да жалған көріністен сақтандырады.