Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Мыңнан шыққан,
Жүзден озған.
Жүзден озған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің ішінен суырылып шығып, жүздегеннің алдына шыққан адам туралы ай...
Мыстан - сиқыршы дұшпан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жау мен қастықтың анық та жасырын түрі болатынын ескертеді. Тура мағынада «мыстан», «сиқы...
Жапа қылғанға опа қыл.
**Негізгі мағынасы** «Жапа қылғанға опа қыл» деген мақал адамға жамандық жасағанға да жақсылықпен жауап бер дегенді біл...
Ботасы бар түйе боздамай жем жемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ботасы бар түйе өз ботасын ойлап, уайым үстінде жайбарақат жем жемейді...
Оншадан мұнша жүріп.
**Негізгі мағынасы** «Оншадан мұнша жүріп» деген мақал аз ғана берекесіз қимылдан, ұсақ-түйек әрекеттен де нәтиже шықпа...
Өтірік ырысты байлайды.
**Негізгі мағынасы** «Өтірік ырысты байлайды» деген мақал жалған сөздің ақыры жақсылыққа апармайтынын білдіреді. Тура м...
Алдына келгенді тістейді,
Артына келгенді тебеді.
Артына келгенді тебеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мінезі асау, ашуға тез берілетін, ызақор адамды сипаттайды. Мұндай кісі алдына келгенді д...
Құланға ерген шиеге аунайды.
**Негізгі мағынасы** Құланға ерген шиеге аунайды деген мақалдың тура мағынасы — құлан жүрген жерде шие де соған ілесіп,...
Қайғың болса, досыңа бар,
Қарның ашса, қосыңа бар.
Қарның ашса, қосыңа бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қиындық түскенде жалғыз қалмай, жанашыр досқа арқа сүйеуді, ал тұрмыстық қажет пен...
Арсыздықтың
адамды жеңетін де жері бар.
адамды жеңетін де жері бар.
**Негізгі мағынасы** Арсыздық адамды кейде күшпен емес, ұятсыздық, бетсіздік, әдепсіздік арқылы жеңеді. Яғни адам өз ар-...
Ақымақтың ақылы көзінде.
**Негізгі мағынасы** «Ақымақтың ақылы көзінде» деген мақал адамның ойы терең болмай, бәрін тек сыртқы көрініспен бағала...
Шешуі жоқ, шегі жоқ
Үрейден сақта.
Үрейден сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз үрей мен қорқынышқа берілмеуге шақырады. Тура мағынасында, шешімі табылмай...
Өлейін деп өліп бара жатқаным жоқ,
Молдадан ұялғаннан өліп бара жатырмын.
Молдадан ұялғаннан өліп бара жатырмын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сырт көзден, елден, әсіресе дін иесінен арлану сезімі шектен тыс қысып жіберетінін...
Ақсақ қой жатып семіреді.
**Негізгі мағынасы** Ақсақ қой жатып семіреді деген мақал сырттай қарағанда аяқ баса алмайтын қойдың көп қозғалмай, жат...
Өткен-кеткен жауыңды,
Жамылғы алып қума.
Жамылғы алып қума.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ашуға еріп, өткен реніштің соңынан қуып жүрмеуді ескертеді. Тура мағынасында: үсті...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.