Жапа қылғанға опа қыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жапа қылғанға опа қыл» деген мақал адамға жамандық жасағанға да жақсылықпен жауап бер дегенді білдіреді. Тура мағынасында — біреуден көрген қиянатқа өкпемен емес, ізгілікпен қарау. Астарлы мағынасы — кек сақтамау, сабырлы болу, адамдық биікті жоғалтпау. Бұл сөз адамның мінезін тәрбиелеп, реніштің орнына кешірім мен кеңпейілділікті қоюға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жапа» — ауырлық, қиянат, қысым, яғни біреудің зиянды ісі. «Опа» — қолдау, мейірім, жақсылық, жанашырлық мағынасын береді. Екі сөздің қарама-қарсылығы мақалдың өнегесін күшейтеді: жамандықты жамандықпен қайтарма, жақсылықпен жең. Мұнда халқымыздың «ізгілік жамандықты жеңеді» деген түсінігі көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамаралық қатынаста, жұмыста, оқуда, тіпті әлеуметтік желідегі келіспеушілікте де маңызды. Біреу сізді орынсыз сынаса, оған ашумен жауап беру жағдайды ушықтырады. Ал сабыр сақтап, сыпайы сөйлеу көбіне мәселені шешеді. Мысалы, әріптесіңіз сізді көпшілік алдында төмендетсе, сіз де оны жамандамай, істің жайын байыппен түсіндірсеңіз, өз беделіңізді сақтайсыз әрі жанжалдың алдын аласыз.