Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Шындықты қолдау - абырой,
Жалғанды қолдау - масқара.
Жалғанды қолдау - масқара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шын сөзді, әділ істі жақтау адамға абырой әкеледі, ал жалғанды, өтірік...
Көп ішінде жоқ болсаң,
Мін тағылар басыңа.
Мін тағылар басыңа.
**Негізгі мағынасы** Көптің ішінде көрінбей, ісіңмен де, сөзіңмен де орын таба алмасаң, ел арасында мін тағылуы мүмкін....
Бұлбұл болып қырылдағанша,
Шымшық болып шырылда.
Шымшық болып шырылда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын біліп, табиғатына сай іс қылуды ескертеді. Тура мағынасында бұлбұлдың ә...
Бойың қысқа болса, түйеге мін,
Бойың ұзын болса, есекке мін.
Бойың ұзын болса, есекке мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда адамның бойына қарай мінетін көлікті айтып тұрғандай көрінеді. Бірақ ас...
Ауыр жүкті нар көтереді,
Ауыр қайғыны ер көтереді.
Ауыр қайғыны ер көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда ауыр істің де, ауыр қайғының да салмағын көтере алатын күшті, сабырлы, намысты жандар б...
Оспадар орға жығар.
**Негізгі мағынасы** Оспадарлық — әдепсіздік, дөрекілік, орынсыз қылық. Бұл мақал адам сыпайылықтан айырылса, өзіне де,...
Бектен белгі белге медет.
**Негізгі мағынасы** «Бектен белгі белге медет» деген мақалдың астарында ел ішіндегі беделді, сөзі өтімді адамның берге...
Алдына келгенді тістейді,
Артына келгенді тебеді.
Артына келгенді тебеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мінезі асау, ашуға тез берілетін, ызақор адамды сипаттайды. Мұндай кісі алдына келгенді д...
Арыққа мінгенше, аяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арыққа мінуге болмайтыны, яғни орынсыз, қисынсыз іске бармау керегі. А...
Нағашымен күрессе, жығылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: нағашымен күш сынасқан адам, көбіне, жеңіледі. Астарлы мағынасы — өзің...
Тентектің түбі - теңіз.
**Негізгі мағынасы** «Тентектің түбі - теңіз» мақалы тентек, жөнсіз, тәртіпсіз адамның ісі көбіне берекесіздікке, шекте...
Жастық шақ - ақ алмас,
Жоғалтқан таба алмас.
Жоғалтқан таба алмас.
**Негізгі мағынасы** Жастық шақ — адамның ең қайратты, ең жігерлі, ең мүмкіндікке толы кезеңі. Мақалдың тура мағынасы: а...
Біреудің ат көтермес бөзі бар,
Біреудің ат көтермес сөзі бар.
Біреудің ат көтермес сөзі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз бен істің салмағын салыстырып тұр. Тура мағынасында «ат көтермес бөз» — өте ауыр, қал...
Өгіз оғы, бұзау боғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өгіздің ізіне, тіршілігіне сай қалатын белгісі бар, ал бұзаудың қалдығ...
Шөп те басынан қурайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шөп алдымен басынан бастап қурайды, яғни солаудың, тозудың белгісі ең ә...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.