Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Бақылдың бауы көгермес,
Көгерсе көбеймес.
Көгерсе көбеймес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: баулы, байланып тұрған нәрсе көгеріп, өсіп-өнбейді, ал көгерсе де көбей...
Болдырған сиыр молаға сүйкенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, жүдеу сиыр тыныш тұрмай, қабірдің басына барып сүйкенеді. Ас...
Апы кіріп, күпі шығып.
**Негізгі мағынасы** «Апы кіріп, күпі шығып» деген мақал адам өміріндегі бір істің орындалғанын сыртқы белгі арқылы аңғ...
Адамға ақыл көптік қылмайды.
**Негізгі мағынасы** Адамға ақылдың көп болуы ешқашан зиян келтірмейді, қайта өмірде дұрыс жол табуға көмектеседі. Мұнд...
Зікір салған бақсыдай қалшылдаған.
**Негізгі мағынасы** «Зікір салған бақсыдай қалшылдаған» деген тіркес адамның қатты тоңып, не қорқып, денесі еріксіз ді...
Есек өзін атқа балайды да,
«Әттең» деп құлағына қарайды.
«Әттең» деп құлағына қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзіне орынсыз жоғары баға беретін, бірақ шын болмысын мойындамайтын адам туралы айтады. Т...
Жаным, тәнім - май шоқпар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының өз жанын, өз басын бәрінен жоғары қоятынын аңғартады. Тура мағынасында «жа...
Шай ішіп үйренген,
Қымыз сұрап қыстамайды.
Қымыз сұрап қыстамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның әдеті мен талғамы уақыт өте қалыптасатынын білдіреді. Тура мағынасында, шай ішіп...
Сөз қанжардан да өткір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің құдіреті өте күшті екенін білдіреді. Қанжар денеге жара салса, ойсыз айтылған сөз...
Аңқау аңдамайды да, алаңдамайды да.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аңқау, яғни аңғарымсыз адам айналасындағы қауіпті де, маңыздыны да бірдей байқамайтынын б...
Адам зоры - тоғын,
Жылқының зоры - соғым.
Жылқының зоры - соғым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың ең қажетті, ең қадірлі тұсын салыстырады. «Адам зоры — тоғын» дегені — ад...
Ішіне шынашақ айналмайды.
**Негізгі мағынасы** «Ішіне шынашақ айналмайды» деген мақал бір нәрсенің ішкі кеңістігі өте тар, сыйымсыз, не адамға қо...
Әдепсіз аяқ боқ басар.
**Негізгі мағынасы** Әдепсіз, тәрбиесіз адам өз ісінің де, жүрген жолының да берекесін кетіреді деген ой айтылады. Мақал...
Адамға адам керек әрбір жайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға өмірдің кез келген сәтінде басқа адам қажет деген сөз. Астарлы...
Алыссаң, атаң болса да жық,
Аясаң, көтеріп жібер.
Аясаң, көтеріп жібер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күрес, тартыс үстінде қарсыласың кім болса да, күш сынасқанда аяушылық...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.