Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Шалбары жыртық дамбалы тесікке күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бойындағы кемшілігін көрмей, басқа біреудің ұсақ мінін мазақ ететін адамды әжуалайды....
Үйсіз күй болмайды,
Күйсіз сый болмайды.
Күйсіз сый болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйі, баспанасы жоқ адамда көңілдің де, тірліктің де орнықтылығы болмай...
Өтірік өрге баспайды.
**Негізгі мағынасы** Өтірік айтқан адам уақытша пайда көргендей болғанымен, түбінде мақсатына жете алмайды. Мақалдың тур...
Тісің барда бір шайна.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолында мүмкіндік, күш-қуат, денсаулық, уақыт бар кезде іске кірісу керек деген о...
Үстіне оттан көйлек киген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз үстіне оттан тігілгендей өте қауіпті, күйдіргіш киім кигендей...
Жаманның кесапаты бір шақырым алда жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның істейтін қылығы мен тудыратын зияны бірден көрінбей, алдын ала сезіліп тұра...
Ымыраны бұзбақ - жаманның ісі;
Қатарды бұзбақ - шабанның ісі.
Қатарды бұзбақ - шабанның ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал татулық пен ретке қарсы шығу жаман іс екенін ескертеді. «Ымыраны бұзбақ» дегені — адамдар...
Тұлпардың ізі бітпейді, тұяғы кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тұлпар шауып өткен жолдан оның ізі де, тұяғының табы да толық өшіп кет...
Жақсы аттың тісін ашпа,
Жақсы кісінің жасын сұрама.
Жақсы кісінің жасын сұрама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз сұрақ қоймауды, артық әңгіме айтпауға үйретеді. Тура мағынасында аттың тіс...
Ат болар құлынның
артқы аяғы талтақ келер.
артқы аяғы талтақ келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, ер жетіп, нағыз ат болатын құлынның жүріс-тұрысы өзгешелеу, арт...
Ит не жесе, соны құсады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішіне не сіңсе, соның сыртқа шығатынын білдіреді. Тура мағынасында ит не жесе, ке...
Қызы бар ауылдыц қыдыры бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ішінде қызы бар ауылда қонақтың, көрген-білгеннің, аралас-құралас адам...
Нәпсі деген - пәле,
Жанған отқа салар.
Жанған отқа салар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нәпсінің адамды жамандыққа итермелейтін қауіпті күш екенін айтады. Тура мағынасында нәпс...
Жөңді салсаң, нарға сал,
Жөң қорқытар жампозды.
Жөң қорқытар жампозды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің жөнін білсең, еңсесі биік, күшті адамды да, қиын жұмысты да алға бастыруға болатыны...
Ит семірсе, керіледі.
Надан семірсе, ерінеді.
Надан семірсе, ерінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда тура мағынада иттің тояттап, семіргенде керіліп-созылатыны айтылады. Астарлы мағынасы —...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.