«Ешкілі қой өреген.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдың тура мағынасы: ешкі араласқан қой өріске құмар, алысқа жайылғыш келеді. Қой табиғатынан жуас, бір жерден ұзамай жайыла береді, ал ешкі ширақ, өрге, биікке ұмтылады. Отарда ешкі болса, қой соның соңынан еріп, алысқа кетеді. Астарлы мағынасы — топтың бағытын соның ішіндегі белсенді, бастаушы мүшесі анықтайды; адам араласқан ортасына, жетекшісіне қарай жүріс-тұрыс қалыптастырады. Ширақ серік жуас жанды да алға сүйрейді, бірақ қайда сүйрейтініне қарау керек.
Образдар мен теңеулер
«Ешкі» — ширақ, тынымсыз, жол бастайтын жанның бейнесі. Малшылар отарды бастау үшін серке ұстағаны да сондықтан. «Қой» — көпке ілесетін, жуас көпшілік. «Өреген» — өріске құмар, жайылымға алыс шығатын деген мағынадағы сөз. Осы бейнелер арқылы халық ықпал мен еліктеудің күшін көрсеткен. Көп жағдайда отардың қайда баратынын соның ең ширақ мүшесі шешеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін мақал ортаның, жетекшінің ықпалы туралы айтылады. Мысалы, сыныпта бір белсенді оқушы олимпиадаға дайындала бастаса, жанындағы достары да оған еріп, кітапханаға жиі баратын болады. Керісінше, жаман әдетке бастаушы да көпті тез ілестіреді. Сондықтан кіммен жүріп, кімнің соңынан еретініңізді ойлаған жөн.