Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Дос көтерер көңілді,
Мал көтерер өлімді.
Мал көтерер өлімді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына іс түскенде, шынайы дос көңілге демеу болатынын білдіреді. Қуанышта ғана е...
Саудагерде дос болмас.
**Негізгі мағынасы** «Саудагерде дос болмас» деген мақал тура мағынасында саудамен айналысатын адамда шынайы дос болмай...
Шақты деп араз болма арамен, балы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ұсақ нәрсеге бола ренжісіп, араға сызат түсірме деген ойды білдіреді. «Шақты» — а...
Кәріге - құрмет, жасқа - ізет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамды сыйлау, оның өмірлік тәжірибесі мен ақылын бағалау керегін айтады. Ал жас ада...
От түтінсіз болмас, жігіт мінсіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: от жанса, түтін шығады; ал жігіт болған жерде мүлде мін болмай тұрмайды...
Бай болсаң, жарлылығыңды айтпа,
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз мақтанбауға, өз халін шама-шарқына қарай ұстауға үйретеді. Бай адам кедей...
Әйел ақылсыз ,бақа көріксіз .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініс пен ақылдың екеуі де адамға сән беретін қасиет екенін астарлайды. Мұнда әй...
Баланың балақайы да бар, қалақайы да бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың мінезі де, қылығы да әртүрлі болатынын білдіреді. Бір бала жуас, тілалғыш, мейірі...
Қыркың бір төбе,
Мыркың - бір төбе.
Мыркың - бір төбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе бір топтың ішіндегі көптің бір бөлігі мен дара, ерекше бір мүшесін салысты...
Пейілі жаман пәлеге жолығады,
Бітпейтін жалаға жолығады.
Бітпейтін жалаға жолығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі пейілі мен мінезі өмір жолына тікелей әсер ететінін айтады. Пейілі жаман, ни...
Көңіл кімді қаласа, сол сұлу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам біреуді ұнатса, оған сол адам ең әдемі, ең тартымды болып көрінед...
Келіннің сөзі кетпендей,
Баланың сөзі батпандай.
Баланың сөзі батпандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал келін мен баланың айтқан сөзінің салмағы әртүрлі болатынын астарлап жеткізеді. Тура мағын...
Кедейлігіңді білейін десең, көшіп көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз тұрмысын көш кезінде анық байқайды: көшуге көлігі, малы, жүгін...
Жат асыңа қарайды,
Дос басыңа қарайды.
Дос басыңа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын бет-бейнесі қиын кезде танылатынын білдіреді. Тура мағынада, жат адам көбіне...
Қарусыз кісінің қайраты зая,
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі қуаты бір-бірімен сабақтас екенін айтады. Қаруы жоқ кісі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.