Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
405.2K
Қаралым
184
Орташа
Сұрыптау:
Өз теңін таппаған,
Өмір бойы өкінер.
Өмір бойы өкінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өзіне лайық, тең дәрежелі, мінезі мен көзқарасы үйлесетін жарды, досды не жолдаст...
Арсыз болмаса, мал қайда,
Айлакер болмаса, бақ қайда?
Айлакер болмаса, бақ қайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мал мен бақ өздігінен келе салмайды, оларды иелену үшін адамның мінезі...
Ашулы баста ақыл жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың үстем болған сәтінде адам дұрыс ойлай алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ашу...
Өлерменнің көзі жаман,
Өзеурегеннің сөзі жаман.
Өзеурегеннің сөзі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға артық қиқарлықтың, шектен шыққан өжеттіктің зиян екенін ескертеді. «Өлермен» — қас...
Өлім бардың малын шашады,
Жоқтың артын ашады.
Жоқтың артын ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өлім келгенде бай адамның жиналған малы біртіндеп тарайды, ал кедей ад...
Сыпайы тоңбай қалтырайды.
**Негізгі мағынасы** Сыпайылық — адамның көркі, мәдениетті мінездің белгісі. Бірақ бұл мақал тура мағынада емес, астарлы...
Сараңға саңыраулық қонады,
Естісе де, естімеген болады.
Естісе де, естімеген болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сараң адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында ол «сараң кісі естіген сөзін де құла...
Көп қаласа, көк тоқтыңды сойып бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жұрт көп нәрсені талап етсе, тіпті ең қымбат малыңды да беруге мәжбүр...
Өтірікші алдымен өзін алдар.
**Негізгі мағынасы** Өтірік айтқан адам ең алдымен өзіне зиян келтіреді. Ол жалған сөзге үйреніп, шындықты бұрмалаған са...
Сыйлай берсең, сараң да мырза болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жүрегіне жылылық, сыйластық пен құрмет көрсетілсе, тіпті сараң, тар пейілді кісі...
Жетімді желе, жесірді еле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жетім баланы да, жесір әйелді де сырт қалдырмай, қолдап-қорғау керек...
Жақсыны халық мақтар,
Жаманды халық даттар.
Жаманды халық даттар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды ел мақтап, қадірлейді, ал жаман адамды жұрт даттап, сөкед...
Құдай бір ұрғанды қос қолдап ұрады .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, астарлы мәні басым. Айтпағы: бір адамға не бір іске Жаратқанның қаһ...
Диқан нанын жейді,
Жалқау арын жейді.
Жалқау арын жейді.
**Негізгі мағынасы** Диқан еңбектің арқасында өз нәпақасын тауып, адал асына жетеді. Ал жалқау адам еңбек етпегендіктен,...
Көшбасшының кигені жылы,
Жылаған баланы не қылсын?
Жылаған баланы не қылсын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көш бастап жүрген адамның киімі жылы, яғни оның жағдайы жақсы, қамы жас...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.